สัญญาณเตือนถึงเวลาที่ต้องรักษารากฟัน (root canal treatment)
เมื่อมีอาการปวดฟัน อาจไม่ใช่แค่ฟันผุธรรมดา ควรรีบเข้าพบทันตแพทย์เพื่อทำการตรวจสอบโดยละเอียด หากปล่อยไว้นาน อาจทำให้เกิดการติดเชื้อลุกลามไปสู่ขากรรไกร หรือร้ายแรงสู่การะแสเลือดได้ ปวดแบบไหนต้องรักษารากฟัน
การติดเชื้อบริเวณโพรงประสาทฟัน ไม่สามารถหายได้เอง และอาจทำให้ลุมลามสู่อวัยวะอื่นได้เช่นกัน
การปวดฟัน อาจส่งผลให้เชื้อโรคติดค้างอยู่ในโพรงประสาทฟัน และทำลายเนื้อเยื่อไปเรื่อยๆ ดังนั้น การรักษารากฟัน (Root Canal Treatment) เป็นการกำจัดเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันที่ติดเชื้อ หรืออักเสบออก เพื่อให้ทันตแพทย์สามารถทำความสะอาดคลองรากฟันได้อย่างสมบูรณ์ แล้วจึงทำการอุดปิดฟันให้สนิท เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อซ้ำ ฟันจึงกลับมาแข็งแรงได้โดยไม่ต้องถอนทิ้ง
ฟันผุ อันตรายกว่าที่คิด

- ผุเริ่มต้น รักษาได้ด้วยการอุดฟัน
- ผุจนถึงเนื้อฟัน เริ่มมีอาการเสียวและปวดฟัน แต่ยังรักษาด้วยการอุดฟันได้อยู่
- ผุจนทะลุถึงโพรงประสาท จำเป็นต้องรักษารากฟัน
- ผุลุกลาม เป็นหนอง อันตรายสูงมาก อาจจำเป็นต้องถอนฟันทิ้งและทำรากฟันเทียม
8 สัญญาณเตือน ที่บอกว่า ถึงเวลารักษารากฟัน
1.ปวดฟันต่อเนื่อง โดยเฉพาะตอนกลางคืน
อาการปวดแบบตุบๆ เป็นจังหวะ ปวดลึกถึงกระดูกขากรรไกร โดยไม่หายไปแม้ไม่ได้เคี้ยวอาหาร คือสัญญาณสำคัญที่สุดที่บ่งชี้ว่าโพรงประสาทฟันกำลังอักเสบรุนแรง อาการมักแย่ลงตอนนอนราบ เพราะความดันโลหิตไหลสู่ศีรษะมากขึ้น ควรพบแพทย์โดยเร็ว
2.เสียวฟันจากการกินอาหารร้อนหรือเย็น ที่ไม่หายใน 30 วินาที
เสียวฟันเล็กน้อยเมื่อกินของเย็นอาจเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้าอาการเสียวยังคงอยู่นานกว่า 30 วินาทีหลังเอาสิ่งกระตุ้นออก หรือรู้สึกเจ็บปวดรุนแรงมากผิดปกติ หมายความว่าเนื้อเยื่อประสาทภายในกำลังอักเสบหรือเริ่มตาย
หากกินของร้อนแล้วเสียวฟัน อาจเป็นสัญญาณเตือนว่า เกิดการอักเสบในโพรงประสาท ควรพบทันตแพทย์โดยเร็ว
3.เจ็บหรือเสียดฟัน เวลากัดหรือเคี้ยวอาหาร แม้มองไม่เห็นฟันผุ
ความเจ็บปวดขณะกัดหรือกดบนฟันซี่ใดซี่หนึ่งบ่งชี้ว่าอาจมีการอักเสบที่เนื้อเยื่อรอบรากฟัน (Periapical tissue) แม้ฟันจะดูไม่ผุจากภายนอก สาเหตุอาจมาจากฟันร้าวซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
ฟันที่ร้าว อาจมองไม่เห็น แต่หากกัดแล้วเจ็บแปลบ อาจเป็นสัญญาณเตือนว่า รอยร้าวลึกถึงโพรงประสาท ในตำแหน่งที่มองไม่เห็น ควรรักษารากฟันโดยเร็ว และทำครอบฟันเพื่อหยุดรอยร้าวนั้น
4.เหงือกบวม มีตุ่มหนองหรือมีหนองไหล
ตุ่มเล็กๆ สีขาวหรือสีเหลืองที่เหงือกบริเวณใกล้ฟัน เรียกว่า “ฝีปลายรากฟัน” เป็นสัญญาณชัดเจนที่สุดว่ามีการติดเชื้อในโพรงประสาทฟัน บางครั้งมีรสเปรี้ยวหรือเค็มในปาก นั่นคือหนองกำลังซึมออกมา
หากพบตุ่มหนอง อาจเป็นสัญญาณถึงการติดเชื้อลุกลามไปยังกระดูกรอบฟัน
5.ฟันเปลี่ยนเป็นสีคล้ำ เทา หรือน้ำตาลเข้ม
ฟันที่เปลี่ยนเป็นสีเทา สีเทาอมเหลือง หรือสีน้ำตาลเข้ม อาจเป็นสัญญาณว่าเนื้อเยื่อประสาทภายในตายแล้ว เมื่อเนื้อเยื่อตายจะสลายตัวและปล่อยสารสีซึมเข้าสู่เนื้อฟัน ทำให้ฟันคล้ำลงอย่างถาวร
ประสาทฟันที่ตายแล้ว อาจไม่มีอาการปวด แต่การติดเชื้อยังคงลุกลามสู่กระดูกข้างเคียงได้
6.คางบวม หรือต่อมน้ำเหลืองใต้คางบวม
อาการบวมที่ใบหน้าหรือใต้คาง อาจมีไข้ร่วมด้วย คือสัญญาณฉุกเฉินที่ต้องพบทันตแพทย์วันนั้นเลย การติดเชื้อจากโพรงประสาทฟันลุกลามออกนอกตัวฟันแล้ว ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอหรือใต้คางที่บวมก็เป็นอีกสัญญาณที่บอกว่าร่างกายกำลังต่อสู้กับการติดเชื้อ
ควรรีบรักษาโดยเร็ว หากปล่อยไว้นาน อาจทำให้ติดเชื้อไปยังโพรงไซนัส ตา คอ หรือเข้าสู่กระแสเลือด จนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
7.ฟันแตก หัก
แม้ฟันที่แตกหักอาจไม่มีอาการปวดในทันที แต่ถ้ารอยแตกทะลุไปถึงโพรงประสาทฟัน เชื้อโรคจะเข้าสู่โพรงประสาทได้โดยตรง เช่นเดียวกันกับฟันที่ได้รับแรงกระแทกรุนแรงจากอุบัติเหตุ เส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงโพรงประสาทอาจขาด ทำให้ประสาทฟันตายได้ในเวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนต่อมา
8.ฟันหลวม ฟันโยก หรือไม่อยู่ในตำแหน่งเดิม
ฟันที่รู้สึกโยกหรือหลวมในผู้ใหญ่ (ไม่ใช่ฟันน้ำนม) อาจบ่งบอกว่ากระดูกรองรับรากฟันถูกทำลายโดยการติดเชื้อหรือโรคเหงือกรุนแรง ในกรณีที่สาเหตุมาจากการติดเชื้อที่โพรงประสาทฟัน การรักษารากฟันอาจช่วยหยุดการทำลายกระดูกต่อไปได้
ฟันผุ อย่าปล่อยนาน ควรรีบรักษาเพื่อลดความเสี่ยง เช่น
- หนองปลายรากเทียมติดเชื้อสะสม
- กระดูกที่หายไป โอกาสน้อยมากที่จะงอกกลับคืนมา
- ลุกลามสู่โพรงไซนัส โดยเฉพาะฟันกรามบน จนทำให้โพรงไซนัสอักเสบเรื้อรัง
- ติดเชื้อลุกลาม เนื้อเยื่ออ่อนบริเวณใบหน้าและคออักเสบ ควรรีบรักษาตัว
- ติดเชื้อในกระแสเลือด ภูมิคุ้มกันอ่อนแอทำให้เกิดความเสี่ยงในการติดเชื้อสู่กระแสเลือด

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)




