ฟันผุถึงราก (Decayed tooth) รักษาแบบไหนที่ไม่ต้องถอนฟัน

ฟันผุ รักษารากฟัน

หลายคนปล่อยให้ฟันผุ จนกว่าจะรู้สึกปวดรุนแรงจึงไปพบทันตแพทย์ รู้ไหมว่าฟันผุอาจลุกลามลึกจนถึงรากฟัน ซึ่งทำให้การรักษาอาจต้องถอนฟัน หรือรักษารากฟัน ซึ่งมีค่าใช้จ่ายที่สูงกว่าการอุดฟัน

การรักษารากฟัน (Root Canal Treatment) ช่วยรักษาฟัน ที่มีการติดเชื้อ หรืออักเสบในโพรงประสาทฟัน โดยไม่ต้องถอนฟัน เป็นการรักษาช่วยให้ใช้ฟันแท้ได้

ฟันผุ อย่าปล่อยไว้นาน

ฟันผุ  4 ระยะ

  1. ผุที่ผิวเคลือบฟัน (Enamel) อาจยังไม่จำเป็นต้องอุดฟัน ดูแลได้โดยทันตแพทย์จะเคลือบฟลูออไรด์หลังการขูดหินปูน ฟลูออไรด์ช่วยให้ผิวเคลือบฟันแข็งแรงขึ้นได้ 
  2. ผุทะลุถึงชั้นเนื้อฟัน (Dentin) รักษาฟันผุที่เป็นรูถึงเนื้อฟันด้วยการอุดฟัน ฟันจะแข็งแรงเหมือนฟันแท้ สามารถเคี้ยวอาหารได้อย่างปกติ และไม่มีเศษอาหารติด แต่หากอุดฟันแล้วยังมีอาการปวด อาจเป็นสัญญาณเตือนว่ายังมีการติดเชื้อในโพรงประสาทฟัน
  3. ผุถึงโพรงประสาทฟัน (Pulp) ฟันผุ “ถึงราก” จะรู้สึกปวดแสบปวด รุนแรง แม้กินยาแก้ปวดก็ไม่หาย อาการปวดในระดับนี้หากปล่อยไว้ เชื้อโรคจะรุกรานลงสู่ปลายรากฟัน เกิดการอักเสบรุนแรง เสี่ยงต่อการเกิดฝีหนองรากฟัน
  4. ผุจนเหลือแต่ตอ เนื้อฟันส่วนบนเสียหายเหลือเพียงรากฟันในเหงือก แม้ฟันแตกจนเหลือแต่ตอ จะสูญเสียเนื้อฟันไปมาก แต่ก็ยังมีโอกาสที่จะยังสามารถใช้ฟันซี่นั้นต่อไปได้ ด้วยการรักษารากฟัน และทำครอบฟัน ไม่จำเป็นต้องถอนออกไปเสมอ

การรักษารากฟัน ทันตแพทย์จะกำจัดเนื้อเยื่ออักเสบ หรือเนื้อฟันที่ติดเชื้อออกจากช่องรากฟัน แล้วทำความสะอาดภายใน และอุดฟัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อ สาเหตุที่ต้องรักษารากฟัน  การฟันผุทะลุไปถึงเนื้อฟัน หรือการติดเชื้อจากอุบัติเหตุ

ฟันผุแบบไหนควรรักษารากฟัน

การรักษารากฟัน คล้ายกับการอุดฟัน แต่เป็นการอุดวัสดุอุดคลองรากลงไปในรากฟัน โดยทันตแพทย์ จะทำการกำจัดเนื้อเยื่อข้างในรากฟันที่อักเสบ ใส่ยาฆ่าเชื้อ และอุดคลองรากฟัน ฟันซี่นั้นก็จะไม่รู้สึกปวด จึงเก็บรักษาฟันซี่นั้นไว้ได้โดยไม่ต้องถอนฟัน

ขั้นตอนการรักษารากฟัน

รักษารากฟัน

ทันตแพทย์ จะฉีดยาชาบริเวณฟันซี่ที่จะรักษา จากนั้นเจาะเปิดตัวฟันเพื่อเข้าถึงโพรงประสาท นำเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออกให้หมด ทำความสะอาดและขยายคลองรากฟัน ใส่ยาฆ่าเชื้อในคลองรากเป็นรายนัด ก่อนจะอุดปิดคลองรากฟัน ด้วยวัสดุ

หลังรักษารากฟัน หากมีเนื้อฟันเหลือพอสมควร ทันตแพทย์อาจอุดฟัน แต่หากฟันผุจนสูญเสียเนื้อฟันไปมาก หรือเป็นฟันที่ต้องรับแรงบดเคี้ยวมาก ควรทำครอบฟัน ทันตแพทย์อาจพิจารณาใส่เดือยฟัน เสริมความแข็งแรง ก่อนการทำครอบฟัน

ฟันผุแบบไหนเหมาะกับการรักษารากฟันได้ ฟันผุแบบไหนต้องถอนฟัน

กรณีที่รักษารากฟันได้ (ไม่ต้องถอน)

หากยังมีเนื้อฟันเหลือพอสมควร สามารถเก็บฟันไว้ใช้งานได้ ด้วยการรักษารากฟัน แล้วบูรณะให้แข็งแรงด้วยการอุดฟัน หรือครอบฟัน

การรักษารากฟัน ช่วยให้การเคี้ยวดีเหมือนเดิม ใช้ฟันกัดอาหารได้ปกติ รูปร่างของฟันกลับมาสวยงาม ปัญหาสุขภาพฟันไม่ลุกลาม ป้องกันไม่ให้ฟันซี่อื่นเสียหาย

กรณีที่จำเป็นต้องถอนฟัน

ฟันผุลุกลาม เหลือเนื้อฟันน้อย หรือรอยผุอยู่ใต้เหงือกจนไม่สามารถบูรณะได้ ก็จำเป็นต้องถอนฟัน

ทันตแพทย์จะพิจารณาจากเนื้อฟันที่เหลืออยู่รอบ คอฟัน ซึ่งจะต้องเหลืออย่างน้อย 1–2 มิลลิเมตรจากเหงือก เพื่อช่วยต้านทานการแตกหักของฟันภายหลัง จากการทำครอบฟัน หากเนื้อฟันเหลือน้อยกว่านั้น การรักษารากฟันอาจไม่คุ้มค่า และการถอนฟันจะเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า

หากตัวฟันซี่เสียเนื้อฟันมาก จนไม่สามารถรักษาคลองรากฟันและบูรณะได้ อาจต้องถอนฟันซี่ และทดแทนช่องว่างด้วยการใส่ฟันปลอม

ทำไมถึงไม่ควรปล่อยให้มีช่องว่างหลังถอนฟัน

ฟันทดแทน

ช่องว่างที่เกิดขึ้นหลังการถอนฟัน อาจมีปัญหาตามมา เช่น 

  • ฟันข้างเคียงล้มเอียงเข้าหาช่องว่าง
  • ฟันคู่สบยื่นยาวลงมา
  • การบดเคี้ยวผิดปกติ
  • กระดูกขากรรไกรในบริเวณนั้นเริ่มยุบตัวลงเรื่อยๆ

หากไม่อยากรักษารากฟันและถอนฟันออก ควรใส่ฟันปลอมทดแทนตำแหน่งที่ถอนฟัน เพื่อให้ใช้งานบดเคี้ยวได้ตามปกติ และไม่เกิดผลเสียต่อฟันซี่อื่นๆ ในระยะยาว

ทดแทนฟันที่ถอนออก ได้แก่ รากฟันเทียม สะพานฟัน และฟันปลอมแบบถอดได้

รากฟันเทียม (Dental Implant) 

รากฟันเทียม คือ ทำจากไทเทเนียม รูปร่างคล้ายสกรูน็อต ยึดกับกระดูกขากรรไกร เพื่อทดแทนรากฟันที่สูญเสียไป รากฟันเทียม สามารถใช้เป็นฐานการใส่ฟันปลอมทั้งชนิดถอดได้ และชนิดติดแน่น ช่วยให้ฟันปลอมยึดได้ดี และให้ความรู้สึกเป็นธรรมชาติกว่าฟันปลอมทั่วไป เนื่องจากรากเทียม เป็นวัสดุที่ทำจากไทเทเนียม จึงไม่ผุเหมือนฟันธรรมชาติ

รากฟันเทียม

การรักษารากฟันเทียม ช่วยเก็บรักษาฟันแท้ซี่ที่มีอาการปวดให้คงอยู่โดยไม่ต้องถอนฟัน และไม่ต้องใส่ฟันปลอม บดเคี้ยวอาหารได้ปกติ ช่วยเพิ่มความมั่นใจ และเสริมบุคลิกภาพ

หลังการฝังรากเทียมเสร็จ รากฟันเทียมจะผสานกับกระดูกขากรรไกร กรณีที่ไม่ได้ใส่รากฟันเทียมทันที ต้องรอให้รากฟันเทียมเชื่อมกับกระดูกประมาณ 2- 6 เดือน จึงจะใส่ครอบฟัน

การถอนฟัน และใส่รากเทียมทันทีในวันเดียวกันจะดีกว่า เนื่องจากกระดูกยังไม่ยุบตัว ทำให้ใส่รากเทียมได้ง่าย

สะพานฟัน (Dental Bridge)

ผู้ที่ไม่ต้องการผ่าตัดฝังรากเทียม การครอบฟันซี่ข้างเคียงทั้งสองข้าง และใส่ฟันเทียมตรงกลาง ต้องกรอฟันข้างเคียงสองซี่ เพื่อใช้เป็นเสา เพื่อให้สะพานฟัน ยึดติด

ฟันปลอมแบบถอดได้ (Removable Denture)

เหมาะกับผู้ที่ฟันหายหลายซี่ หรือทั้งปาก งบประมาณจำกัด การใส่ฟันปลอมแบบถอดได้ ไม่สะดวกในชีวิตประจำวัน และต้องดูแลรักษาอย่างสม่ำเสมอ

ฟันที่ผุมีสภาพดี เหลือเนื้อฟันมากพอให้บูรณะ ควรรักษารากฟันแทนที่จะถอน เพราะจะช่วยเก็บรักษาฟันธรรมชาติไว้ได้

เมื่อเส้นประสาทถูกกระตุ้น มีอาการปวดรุนแรง เมื่อเนื้อเยื่อตายลงฟันก็จะตายตาม และติดเชื้อลุกลาม เชื้อแบคทีเรียจะเดินทางผ่านคลองรากฟันไปสู่ปลายรากฟัน ทำให้เกิดฝีหนอง และการอักเสบของเนื้อเยื่อ ควรรีบพบทันตแพทย์โดยด่วน

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์