รากฟันเทียม(Dental Implant) & ปลูกเหงือก(Gum Graft)

รากฟันเทียม ปลูกเหงือก

การทำรากฟันเทียม หากไม่มีเหงือกและ/หรือกระดูกที่เพียงพอ ก็อาจทำให้ใส่ไม่ได้เลย หรือใส่ได้ แต่ไม่แน่น ทำให้หลุดง่าย เสี่ยงติดเชื้อสูง และใช้งานได้ไม่นาน อาจเกิดปัญหาหลังใช้งานเพียง 3-5 ปี

รากฟันเทียม หรือ Dental Implant คือ รากฟันทดแทนที่ทำจากวัสดุไทเทเนียมหรือเซรามิก ฝังลงไปในกระดูกขากรรไกร เพื่อทดแทนรากฟันแท้ที่หลุดหรือถอนไป

โครงสร้างรากฟันเทียม

ทำไมต้องทำรากฟันเทียม

  1. เคี้ยวอาหารไม่ได้ ส่งผลต่อระบบย่อยอาหาร
  2. ฟันข้างเคียงเคลื่อน หรือล้มเข้ามาในช่องว่างที่ไม่มีฟัน
  3. ฟันตรงข้ามยื่นลงมา (Over-eruption)
  4. กระดูกขากรรไกรหดตัว (Bone Resorption) ถึงประมาณ 25% ในปีแรก
  5. ใบหน้าหดสั้น ดูแก่กว่าวัย
  6. ไม่มั่นใจเวลายิ้ม หรือพูด

ข้อดีของรากฟันเทียม

  • เคี้ยวอาหารได้ใกล้เคียงฟันแท้
  • ไม่ต้องกรอฟันซี่ข้างเคียง (ต่างจากสะพานฟัน)
  • ใช้งานได้ยาวนานตลอดชีวิต หากดูแลได้ดี
  • สวยงามเป็นธรรมชาติ แทบแยกไม่ออกจากฟันแท้
รากฟันเทียม ต่างกันยังไง

เหงือกและกระดูก ฐานสำคัญของรากฟันเทียม

โครงสร้างรอบฟัน ประกอบไปด้วย

  1. เหงือก เนื้อเยื่ออ่อนที่หุ้มกระดูก มีหน้าที่ในการปกป้องกระดูกและรากฟัน มี 2 ประเภท ได้แก่ Attached Gingiva แบบยึดติดกับกระดูกแน่น และ Free Gingiva อยู่รอบคอฟัน ความหนา 1-3 มม.
  2. กระดูกขากรรไกร เป็นฐานรากของฟัน ประกอบไปด้วย ขากรรไกรบน กระดูกอ่อนกว่า และขากรรไกรล่างจะมีกระดูกแข็งกว่า

ความหนาที่ต้องการสำหรับรากฟันเทียม

  • ความสูง: อย่างน้อย 8-10 มม.
  • ความกว้าง: อย่างน้อย 6-7 มม.

3. Periodontal Ligament ทำหน้าที่ในการยึดฟันเข้ากับกระดูก โดยรากฟันเทียมไม่มีส่วนนี้ จึงต้องอาศัย Osseointegration

เหงือกบาง กระดูกน้อย

สาเหตุของเหงือกบางและกระดูกหดตัว

  1. การถอนฟัน หลังถอนฟัน กระดูกจะหดตัว 40-60% ภายใน 6 เดือน และเหงือกจะหดตัวได้ถึง 25% ในปีแรก โดยยิ่งปล่อยทิ้งไว้นาน จะยิ่งหดมาก
  2. โรคปริทันต์ (Periodontitis) ส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียทำลายกระดูก เกิดเหงือกอักเสบเรื้อรัง ทำให้กระดูกและเหงือกหดหาย
  3. ฟันผุ ติดเชื้อลุกลามถึงกระดูก ทำลายกระดูกรอบๆ รากฟัน
  4. การใส่ฟันปลอมถอดได้เป็นเวลานาน ทำให้เหงือกถูกกดทับตลอดเวลา และกระดูกหดตัว
  5. การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ ทำให้ฟันหัก กระดูกแตกจากอุบัติเหตุ 
  6. พันธุกรรม บางคนมีเหงือกบางตามธรรมชาติ รวมถึงกระดูกบางซึ่งเป็นผลมาจากพันธุกรรม
  7. การสูบบุหรี่จัด ทำลายการไหลเวียนเลือด เหงือกและกระดูกได้รับออกซิเจนน้อย
  8. อายุมากขึ้น ทำให้กระดูกหดตัวตามธรรมชาติ และเหงือกบางลง

ผลกระทบต่อการทำรากฟันเทียม กรณี เหงือกบาง กระดูกน้อย

  • ใส่รากฟันเทียมไม่ได้ เนื่องจากกระดูกไม่พอสำหรับยึดรากฟันเทียม รากฟันเทียมจะไม่ยึดติด
  • ใส่รากฟันเทียมได้แต่ไม่แข็งแรง อาจทำให้รากฟันเทียมหลวมโยกหลังจากใช้งานได้ไม่นาน 
  • เสี่ยงติดเชื้อสูง เนื่องจากเหงือกบาง ทำให้แบคทีเรียเข้าถึงรากฟันเทียมได้ง่าย เกิด Peri-implantitis (อักเสบรอบรากฟันเทียม)
  • ไม่เป็นธรรมชาติจากเหงือกร่น ทำให้เห็นเงาสะท้อน หรือเห็นผิวรากฟันเทียมโผล่

การปลูกเหงือก หรือ Gingival Graft / Soft Tissue Graft คือ การนำเนื้อเยื่อเหงือกมาเติมบริเวณที่เหงือกบางหรือหดหาย เพื่อเพิ่มปริมาณ และความหนาของเหงือก ปกป้องรากฟันเทียม สร้างเหงือกให้สวยงาม เป็นธรรมชาติ

โครงสร้างฟัน เหงือก
ประเภทเนื้อเยื่อความเจ็บเหมาะกับ
Free Gingivalเพดานปาก (ผิวด้านนอก)ปานกลางปริมาณเหงือกน้อย
Connective tissueเพดานปาก (ผิวชั้นใน)ปานกลางความหนาเหงือกน้อย
ADMวัสดุสังเคราะห์น้อยกลัวเจ็บ และ/หรือ ต้องทำหลายจุด

ความแตกต่างระหว่าง “ปลูกเหงือก” กับ “ปลูกกระดูก”

  • ปลูกเหงือก (Gingival Graft) เป็นการเพิ่มเนื้อเยื่ออ่อน ในการปกป้องรากฟันเทียม และทำเพื่อความสวยงามในบางกรณี
  • ปลูกกระดูก (Bone Graft) เป็นการเพิ่มปริมาณ และคุณภาพกระดูก เพื่อสร้างฐานรากที่แข็งแรง ทำให้รากฟันเทียมยึดติดได้

ทำไมต้องปลูกเหงือก ในการทำรากฟันเทียม

  1. ป้องกันรากฟันเทียมโผล่ โดยเฉพาะในผู้ที่มีเหงือกบาง จะทำให้มองเห็นรากฟันเทียมโผล่ ซึ่งการแก้ไขจะยาก อาจต้องรื้อทำใหม่ โดยการปลูกเหงือกอาจช่วยปกปิดรากฟันเทียม ให้ความสวยงาม เและเป็นธรรมชาติมากขึ้น มั่นใจยิ้มได้
  2. ป้องกันการติดเชื้อ โดยเฉพาะในผู้ที่มีเหงือกบาง จะทำให้แบคทีเรียเข้าถึงรากฟันเทียมได้ง่าย เกิดอักเสบรอบรากฟันเทียม กระดูกถูกทำลาย อาจทำให้รากฟันเทียมโยกจนต้องถอนออก การปลูกเหงือกจะช่วยให้เหงือกหนา ลดการอักเสบ และลดโอกาสการติดเชื้อ อายุการใช้งานยาวนานขึ้น
  3. ป้องกันเหงือกร่น โดยหลังจากใส่รากฟันเทียม เหงือกอาจยังหดร่นต่อ โดยเฉพาะถ้าเหงือกบางอยู่แล้ว ทำให้เมื่อใส่รากฟันเทียมอาจโผล่ ไม่สวยงาม การปลูกเหงือกช่วยป้องกันการหดร่น รักษารูปร่างเหงือกได้นาน สวยงามยาวนาน
  4. ทำความสะอาดง่าย เหงือกบาง ทำให้มีร่องลึกรอบรากฟันเทียม ทำความสะอาดยาก เป็นจุดสะสมอาหาร คราบหินปูน และเสี่ยงต่อการติดเชื้อง่าย การปลูกเหงือกช่วย เหงือกหนา ลดร่องลึก ทำความสะอาดง่าย ลดโอกาสเกิดปัญหา

คำถามที่พบบ่อย

ปลูกเหงือกเจ็บไหม

ไม่เจ็บ เนื่องจากระหว่างการผ่าตัด ทันตแพทย์จะมีการทายาชาและฉีดยาชาร่วมด้วย ทำให้ขณะทำการปลูกเหงือก ไม่เจ็บเลย แต่อาจมีการแสบแผลหลังทำบ้างประมาณ 3-4 วันแรก

รากฟันเทียมไม่ต้องปลูกเหงือกได้ไหม

ได้ ในบางกรณีโดยทันตแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาตามความเหมาะสมของแต่ละเคส เช่น เหงือกหนา มากกว่า 2 มม.ก็ ไม่จำเป็นต้องปลูก สามารถใส่รากฟันเทียมได้เลย

ทำรากฟันเทียม ต้องปลูกเหงือกทุกซี่ของรากฟันเทียมไหม

ไม่จำเป็นต้องปลูกเหงือกทุกซี่ ทันตแพทย์จะเป็นผู้ประเมินความเหมาะสมตามปัญหาที่เกิดขึ้น กรณีที่เป็นฟันหน้า แพทย์อาจพิจารณาในการปลูกเหงือกทุกซี่ เนื่องจากความแข็งแรงและความสวยงาม

ปลูกเหงือกพร้อมใส่รากฟันเทียมในวันเดียวกันได้ไหม

กรณีที่มีเหงือกบาง แนะนำว่าควรปลูกเหงือกก่อนทำรากฟันเทียมประมาณ 1-2 เดือน

ใครไม่ควรปลูกเหงือก

  • คุณแม่ที่อยู่ระหว่างการตั้งครรภ์ 
  • ผู้ที่มีการติดเชื้อในปาก ควรรักษาให้หายก่อน
  • ผู้ที่มีภาวะมะเร็งช่องปาก 
  • อยู่ในระหว่างการได้รับเคมีบำบัด หรือรังสีรักษา (รอ 6-12 เดือน)

ใครควรปรึกษาทันตแพทย์ก่อนทำการรักษารากฟันเทียม

  • โรคเบาหวานควบคุมไม่ได้ (HbA1c > 8%) 
  • โรคเลือดไม่แข็งตัว
  • โรคหัวใจ ความดันสูง
  • ภูมิคุ้มกันบกพร่อง
  • สูบบุหรี่ (ควรเลิก 2 สัปดาห์ก่อนและหลังผ่าตัด)

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์