ความแตกต่างของรากฟันเทียม (dental implant)
ฟันผุ ฟันหลอ เป็นปัญหาต่อทั้งสุขภาพช่องปากและความมั่นใจในชีวิตประจำวัน รากฟันเทียม (Dental Implant) เป็นทางเลือกในการแก้ฟันหลอจากการต้องถอนทิ้ง โดยการรักษารากเทียม มีทั้ง “รากฟันเทียมแบบซี่เดียว” และ “รากฟันเทียมหลายซี่”
ทำความรู้จักรากฟันเทียม (Dental Implant)
รากฟันเทียม คือ โครงสร้างเทียมที่ทำจากไทเทเนียม หรือวัสดุที่เข้ากันได้กับร่างกาย ฝังลงในกระดูกขากรรไกรเพื่อทำหน้าที่แทนรากฟันธรรมชาติที่สูญเสียไป จากนั้นจึงติดฟันปลอม (Crown) หรือสะพานฟัน (Bridge) บนรากฟันเทียมนั้น

- ตัวรากฟันเทียม Implant Body ฝังในกระดูก ทำหน้าที่เป็นรากฟัน
- หัวต่อ Abutment เชื่อมต่อระหว่างรากฟันเทียมกับฟันปลอม
- ฟันปลอม/สะพานฟัน Crown/Bridge ทำหน้าที่เคี้ยวอาหาร และความสวยงาม
ข้อดีของรากฟันเทียม (Dental Implant)
- อายุการใช้งาน 20-30 ปี+ หรือตลอดไป
- รู้สึกและทำงานเหมือนฟันแท้
- ป้องกันกระดูกขากรรไกรสูญเสียจากการถอนฟันไปนานๆ
- ไม่ต้องเจียฟันข้างเคียง
- ดูแลรักษาง่าย แปรงฟันปกติ เหมือนฟันธรรมชาติ
รากฟันเทียมแบบซี่เดียว (Single Tooth Implant)

รากฟันเทียมแบบซี่เดียว คือ การฝังรากฟันเทียมหนึ่งราก เพื่อทดแทนฟันที่หายไปหนึ่งซี่ โดยไม่กระทบต่อฟันข้างเคียง
ข้อดีของรากฟันเทียมแบบซี่เดียว
- ไม่ต้องเจียฟันข้างเคียง (ต่างจากสะพานฟันทั่วไป)
- กระตุ้นกระดูกให้ทำงาน ป้องกันการสูญเสียกระดูก
- รักษาความแข็งแรงของฟันข้างเคียง ไม่กดทับบนฟันอื่น
- ออกแบบเฉพาะซี่ได้แม่นยำ สีและรูปทรงเหมือนฟันจริง
- เหงือกรอบฟันดูเป็นธรรมชาติ รอยต่อแทบมองไม่เห็น
- เคี้ยวอาหารได้เต็มประสิทธิภาพ
- รู้สึกไม่ต่างจากฟันแท้
- พูดชัดเจน ไม่มีเสียงแหวว
- แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันได้ปกติ
รากฟันเทียมแบบซี่เดียว ใช้เวลารักษานาน 3-4 เดือนรวมทุกขั้นตอน โดยต้องรอกระดูกเกาะกับรากเทียม 2-3 เดือน หากทันตแพทย์พบว่า มีกระดูกไม่เพียงพอในการรองรับ อาจต้องเสริมกระดูกก่อน และไม่เหมาะกับผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรคกระดูกพรุน ที่ควบคุมไม่ได้ ร่วมทั้งผู้สูบบุหรี่
รากฟันเทียมแบบซี่เดียวเหมาะกับใคร
- ฟันหน้าหักจากอุบัติเหตุ
- ฟันกรามซี่เดียว ผุ เสียหายจนต้องถอนฟัน
- ฟันไม่ครบแต่กำเนิด
- ถอนฟันไปนาน แล้วต้องการฟันทดแทน
- ฟันหายไปเพียง 1-2 ซี่ ไม่ติดกัน
- ฟันข้างเคียงแข็งแรงดี ไม่อยากเจีย
- มีสุขภาพช่องปากดี กระดูกเพียงพอ
- ต้องการแก้ปัญหาอย่างถาวร
- ไม่ต้องการใส่ฟันปลอมแบบถอดได้
รากฟันเทียมหลายซี่ (Multiple Teeth Implants)

รากฟันเทียมหลายซี่ คือ การใช้รากฟันเทียมมากกว่าหนึ่งราก เพื่อรองรับฟันปลอมหลายซี่ มีหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับจำนวนฟันที่หายและตำแหน่ง
รูปแบบของรากฟันเทียมหลายซี่
1. สะพานฟันบนรากฟันเทียม (Implant-Supported Bridge)
ใช้รากฟันเทียม 2 รากหรือมากกว่า รองรับสะพานฟัน 3-4 ซี่ เช่น ฟันหาย 3 ซี่ติดกัน โดยใช้รากฟันเทียม 2 ราก รองรับฟันปลอม 3 ซี่ ช่วยให้ประหยัดจำนวนรากฟันเทียมที่ต้องใช้
ข้อดีของรากฟันเทียมหลายซี่
- ประหยัดกว่าการทำรากฟันเทียมทุกซี่
- ใช้เวลาน้อยกว่า
- กระจายแรงเคี้ยวได้ดี
- เหมาะกับกรณีฟันหายหลายซี่ติดกัน
การทำความสะอาดช่องปาก แปรงฟันจะยากกว่ารากฟันเทียมซี่เดียว หากรากฟันเทียมตัวใดเสีย ต้องแก้ทั้งสะพาน และการออกแบบมีความซับซ้อนกว่า ตามปัญหาที่เกิดขึ้น
2. รากฟันเทียมแบบหลายซี่ ทั้งขากรรไกร (All-on-4 / All-on-6)

- ใช้รากฟันเทียม 4-6 ราก รองรับฟันปลอมทั้งขากรรไกร (10-14 ซี่)
- วางรากฟันเทียมในตำแหน่งที่คำนวณแล้วอย่างแม่นยำ
- ไม่ต้องเสริมกระดูกในส่วนใหญ่
ข้อดีของรากฟันเทียมหลายซี่ ทั้งขากรรไกร
- แก้ปัญหาฟันทั้งขากรรไกรในครั้งเดียว
- ติดฟันชั่วคราวได้ในวันเดียว (Same Day Teeth) (ขึ้นอยู่กับความต้องการและความเหมาะสมในแต่ละคน)
- ประหยัดกว่าการทำรากฟันเทียมซี่เดี่ยวๆทุกซี่
การทำรากฟันเทียมหลายซี่ต้องได้รับการดูแลโดยทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เนื่องจากต้องวางแผนซับซ้อน หากรากฟันเทียมล้มเหลว ต้องแก้ไขทั้งระบบ
3. รากฟันเทียมทุกซี่ (Individual Implants)
ทำรากฟันเทียมทุกซี่ที่หายไป แต่ละซี่มีรากฟันเทียมเป็นของตัวเอง เหมาะกับการทดแทนฟันหลายซี่ที่ไม่ติดกัน
ข้อดีของรากฟันเทียมทุกซี่
- แต่ละซี่เป็นอิสระ แก้ไขง่ายหากมีปัญหา
- ทำความสะอาดได้ดีที่สุด
- รูปร่างและสีสามารถปรับแต่งแต่ละซี่ได้
- ใกล้เคียงฟันจริงที่สุด
ข้อดีของรากฟันเทียมหลายซี่
- แก้ปัญหาฟันหายหลายซี่ในครั้งเดียว
- ฟื้นฟูการเคี้ยวได้เต็มประสิทธิภาพ
- กระจายแรงบดเคี้ยวได้สมดุล
- ป้องกันกระดูกสูญเสียหลายบริเวณ
- ฟื้นฟูรอยยิ้มได้ครบถ้วน ออกแบบเป็นชุดให้สวยงามเหมือนฟันจริง
- ปรับรูปหน้าให้สมส่วน เพิ่มความมั่นใจ
การรักษาด้วยรากฟันเทียมหลายซี่ ใช้เวลารักษานาน 6-12 เดือนสำหรับแบบทั่วไป และจำเป็นต้องมาตามนัด (แพทย์อาจทำการนัดหลายครั้ง) เนื่องจากเป็นการรักษาที่มีความซับซ้อน ต้องดูแลรักษาอย่างละเอียดในทุกขั้นตอน
รากฟันเทียมหลายซี่ เหมาะกับใคร
- ฟันกรามหาย 4 ซี่ติดกัน
- ฟันหน้าหาย 3 ซี่
- ฟันบนหมดทั้งขากรรไกร
- โรคปริทันต์รุนแรงต้องถอนหลายซี่
- ฟันหาย 3 ซี่ขึ้นไป ติดกันหรือไม่ติดกัน
- ฟันหมดหรือเกือบหมดทั้งขากรรไกร
- ใช้ฟันปลอมถอดได้แล้วไม่พอใจ
- มีสุขภาพดี รับการผ่าตัดได้
รักษารากฟันเทียมแบบไหน เหมาะกับคุณ

- ฟันหาย 1 ซี่ เหมาะกับ รากฟันเทียมแบบซี่เดียว เหมาะสมที่สุด
- ฟันหาย 2 ซี่
- ติดกัน: พิจารณาทำสะพานบนรากฟันเทียม 2 ราก (ประหยัดกว่า) หรือรากฟันเทียม 2 ซี่ (ดีที่สุด)
- ไม่ติดกัน: ทำรากฟันเทียมแบบซี่เดียว 2 ซี่
- ฟันหาย 3-6 ซี่ติดกัน สะพานฟันหลายซี่บนรากฟันเทียม 2-3 ราก คุ้มค่าที่สุด
- ฟันหาย 7+ ซี่ หรือเกือบหมด All-on-4/6 เหมาะสมและประหยัด
- ฟันหมดทั้งขากรรไกร All-on-4/6 หรือ Overdenture (ฟันปลอมถอดได้บนรากฟันเทียม)
นอกจากนี้ ทันตแพทย์ยังต้องพิจารณาถึงความสมบูรณ์ของกระดูก หากกระดูกน้อย การรักษารากฟันเทียมแบบ All on 4/6 จะเหมาะสมกว่า หรือ อาจพิจารณาเสริมกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมซี่เดียว และในเคสที่มีปัญหากระดูกเสื่อมมาก ทันตแพทย์จะพิจารณาใช้เทคนิคการรักษารากฟันแบบพิเศษ
การดูแลรักษาหลังทำรากฟันเทียม

ทันทีหลังผ่าตัด (1-2 สัปดาห์)
- ประคบเย็น 48 ชั่วโมงแรก
- รับประทานอาหารอ่อนนุ่ม 2-3 วันหลังผ่าตัด
- สามารถแปรงฟันใกล้บริเวณแผลได้แต่ต้องทำด้วยความระมัดระวัง
- งดการบ้วนน้ำลาย ลิ่มเลือด และการบ้วนน้ำตลอดเวลา
- กินยาตามแพทย์สั่ง
- พักผ่อนให้เพียงพอ
ระยะกระดูกเกาะเกี่ยวกับรากเทียม (3-6 เดือน)
- แปรงฟันอย่างอ่อนโยน
- หลีกเลี่ยงอาหารแข็งมาก
- งดสูบบุหรี่
- มาตรวจตามนัดทุกครั้ง
หลังติดครอบฟันหรือตัวฟันบนรากเทียมแล้ว
- แปรงฟัน 2 ครั้งต่อวัน ด้วยแปรงขนนุ่ม
- ใช้ไหมขัดฟันหรือ Water Flosser
- งดเคี้ยวของแข็งมากเกินไป
- ตรวจและขัดหินปูนทุก 6 เดือน
- ถ่ายภาพรังสีติดตามทุก 1-2 ปี
สัญญาณเตือนที่ต้องพบทันตแพทย์หลังทำรากฟันเทียม
- เหงือกบวม แดง เจ็บ มีหนอง
- รากฟันเทียมหลวมหรือโยก
- ฟันปลอมแตก หลุด หรือหลวม
- เลือดออกบ่อยผิดปกติ
- ความรู้สึกชาผิดปกติ
คำถามที่พบบ่อย
ทำรากฟันเทียมเจ็บไหม
ระหว่างผ่าตัดไม่เจ็บเพราะฉีดยาชา หลังผ่าตัดอาจรู้สึกเจ็บบริเวณแผล และบวม 2-3 วัน แต่ควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวด ไม่รุนแรงเท่าการถอนฟันกราม
รากฟันเทียมอยู่ได้นานแค่ไหน
หากดูแลดี อายุการใช้งานประมาณ 20-30 ปี หรือตลอดชีวิต ขึ้นกับสุขภาพช่องปาก การดูแลรักษา และการมาตรวจตามนัด
ราคารากฟันเทียมแบบซี่เดียวกับหลายซี่ต่างกันมากไหม
รากฟันเทียมแบบซี่เดียวราคา 40,000-80,000 บาท/ซี่ หากทำหลายซี่อาจมีส่วนลด สะพานบนรากฟันเทียมประหยัดกว่าเพราะใช้รากฟันเทียมน้อยกว่า All-on-4/6 ราคา 250,000-500,000 บาท/ขากรรไกร
ใครทำรากฟันเทียมไม่ได้
ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ โรคกระดูกพรุนรุนแรง โรคหัวใจหลอดเลือดที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ ผู้ที่ได้รับการฉายรังสีบริเวณขากรรไกร และเด็กที่กระดูกยังเจริญเติบโตไม่เสร็จ
ต้องเสริมกระดูกก่อนทำรากฟันเทียมทุกคนไหม
ไม่ ขึ้นกับปริมาณและคุณภาพกระดูก หากกระดูกเพียงพอไม่ต้องเสริม แต่หากถอนฟันมานาน หรือมีโรคปริทันต์ อาจต้องเสริมกระดูกก่อนหรือ พร้อมกับการผ่าตัดฝังรากเทียม
ทำรากฟันเทียมแล้วสามารถเคี้ยวอาหารแข็งได้ไหม
ได้ รากฟันเทียมทำงานเหมือนฟันแท้ สามารถเคี้ยวอาหารแข็งได้เต็มประสิทธิภาพ แต่ควรหลีกเลี่ยงการกัดของแข็งมากเกินไป เช่น กระดูก เปลือกแข็ง
ถอนฟันแล้วต้องรอนานแค่ไหนถึงจะทำรากเทียมได้
ปกติต้องรอ 3 เดือนหลังถอนฟันเพื่อให้กระดูกและเหงือกกลับสู่สภาวะปกติ แต่หากทันตแพทย์พิจรณาแล้วสามารถฝังรากเทียม ร่วมกับการถอนฟันได้เลย(Immediate placment) จะสามารถลดระยะเวลาการรักษาลงได้
รากฟันเทียมแบบซี่เดียว และ รากฟันเทียมหลายซี่ มีข้อดีและความเหมาะสมในแต่ละกรณี การเลือกไม่ใช่ว่าแบบไหนดีกว่ากัน แต่เป็นเรื่องของความเหมาะสมกับแต่ละเคสในปัญหาทีเ่กิดขึ้น
- รากฟันเทียมแบบซี่เดียว เหมาะสำหรับผู้ที่ฟันหาย 1-2 ซี่ ต้องการผลลัพธ์ที่เป็นธรรมชาติ ไม่อยากกระทบฟันข้างเคียง ให้ผลลัพธ์ดีในด้านความสวยงามและการบดเคี้ยวอาหาร
- รากฟันเทียมหลายซี่ เหมาะสำหรับผู้ที่ฟันหาย 3 ซี่ขึ้นไป หรือฟันเกือบหมดทั้งขากรรไกร สามารถแก้ปัญหาได้ครบวงจร และหากทำแบบสะพานหรือ All-on-4/6 จะประหยัดกว่าการทำรากฟันเทียมทุกซี่

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)


