ฟันเหลือง (discolored teeth) เกิดจากอะไร ทำยังไงให้ฟันขาว

ฟอกสีฟัน

ฟันเหลือง เป็นปัญหาสุขภาพช่องปากที่พบบ่อย ตั้งแต่วัยรุ่นจนถึงผู้สูงอายุ ส่งผลกระทบต่อความมั่นใจในการยิ้ม และเข้าสังคม ฟันธรรมชาติ จะมีสีขาวอมเหลืองอ่อน ๆ เมื่อสีของฟันเริ่มเปลี่ยนสีเป็นสีเหลืองเข้ม หรือมีคราบติดแน่น เป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงปัญหาสุขภาพช่องปาก

ฟันประกอบด้วย

  • เคลือบฟัน (Enamel) ชั้นนอกสุด แข็งแรง สีอมขาว
  • เนื้อฟัน (Dentin) ชั้นกลาง มีสีเหลืองตามธรรมชาติ
  • โพรงประสาทฟัน (Pulp) ชั้นในสุด

เมื่อเคลือบฟันบางลง หรือมีคราบสะสม สีเหลืองของเนื้อฟันจะเห็นได้ชัด ทำให้ฟันดูเหลืองกว่าปกติ

ฟันเหลือง (discolored teeth) เกิดจากอะไร

  • อาหารและเครื่องดื่ม ที่มีส่วนผสมของสี และกรด ที่เกาะติดเคลือบฟันได้ง่าย เช่น
    • กาแฟและชา มีสาร Tannins ที่เกาะเคลือบฟันได้ดีมาก ชาดำ และกาแฟดำ เป็นตัวการของฟันเหลือง
    • ไวน์แดง มีทั้ง Tannins สีและกรด ทำให้ฟันเหลืองเร็ว
    • น้ำอัดลม มีฤทธิ์เป็นกรด ทำลายเคลือบฟันให้บางลง ทำให้คราบเกาะฟันได้ง่ายขึ้น
    • ซอสถั่วเหลือง ซอสมะเขือเทศ แกงกะหรี่ สีเข้ม และกรดในซอสจะสะสมบนผิวฟัน
    • ผลไม้สีเข้ม เช่น บลูเบอร์รี่ ราสเบอร์รี่ มีสีที่เกาะฟันได้
    • ขนมหวานและลูกอม น้ำตาลสะสมเปลี่ยนเป็นกรด เข้ากัดกร่อนเคลือบฟันให้บางลง
  • การสูบบุหรี่ ทั้งยาสูบ ยาเส้น หรือบุหรี่ไฟฟ้า ก็มีสาร Nicotine และ Tar ในบุหรี่เกาะติดเคลือบฟัน และยิ่งปล่อยไว้นานไป คราบก็ยิ่งฝังลึก และเข้มขึ้น
  • วัยที่มากขึ้น เคลือบฟันจะบางลงจากการใช้งาน และการสึกกร่อนสะสม ชั้นเนื้อฟัน ที่มีสีเหลืองจึงมองเห็นได้ชัดชึ้น คนสูงวัย มักฟันเหลืองกว่าวัยรุ่น แม้จะดูแลช่องปากดีก็ตาม
  • แปรงฟันไม่ถูกวิธี หรือไม่สม่ำเสมอ ไม่ใช้ไหมขัดฟัน และไม่บ้วนปากด้วยน้ำยาบ้วนปาก ทำให้คราบพลัค คราบแบคทีเรีย สะสม และแข็งตัวกลายเป็นหินปูน มีสีเหลืองอมน้ำตาล เกาะแน่นและไม่สามารทำความสะอาดได้ด้วยการแปรงฟัน
  • ยาบางชนิด เช่น
    • ยาปฏิชีวนะ หากรับประทานตั้งแต่วัยเด็ก หรือขณะตั้งครรภ์ จะทำให้เกิดคราบสีเทา-น้ำตาล-เหลืองในเนื้อฟันอย่างถาวร
    • ยาบ้วนปาก ใช้ระยะยาวทำให้ฟันคล้ำได้
    • ยาแก้ความดัน ยาแก้แพ้ บางชนิดมีผลข้างเคียงทำให้สีฟันเปลี่ยน
    • ฟลูออไรด์มากเกินในวัยเด็ก จะเกิดลายสีขาว-เหลือง-น้ำตาลบนเคลือบฟัน
  • พันธุกรรม ความหนาของเคลือบฟัน บางคนมีเคลือบฟันโปร่งแสงกว่า ทำให้ฟันดูเหลือง แม้จะดูแลช่องปากดีเพียงใดก็ตาม
  • โรคบางชนิด เช่น
    • กรดไหลย้อน กรดจากกระเพาะกัดกร่อนเคลือบฟัน
    • ฟันร้าว หรือได้รับบาดเจ็บ ทำให้เส้นเลือดฝอยในฟันตาย ฟันจะค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีเทา-น้ำตาล

ประเภทของคราบฟันเหลือง

  1. คราบภายนอก อยู่บนผิวเคลือบฟัน เกิดจากอาหาร เครื่องดื่ม บุหรี่ ดูแลให้ฟันขาวใสได้ด้วยการฟอกสีฟัน และการขัดฟัน
  2. คราบภายใน จะฝังอยู่ในชั้น Dentin หรือลึกกว่านั้น เกิดจากยา การบาดเจ็บ อายุ พันธุกรรม ฟลูออไรท์ แก้ไขยากกว่า อาจต้องใช้วิธีพิเศษ เช่น การอุด Composite หรือ วีเนียร์ (Veneer)

ฟอกสีฟัน

ฟอกสีฟัน

ฟอกสีฟัน คือ การทำให้สีฟันสว่างขึ้นโดยใช้สารฟอกสี อย่างเช่น  Hydrogen Peroxide หรือ Carbamide Peroxide ออกฤทธิ์ผ่านเคลือบฟัน ในการสลายโมเลกุลของสีที่อยู่ในเนื้อฟัน

วิธีฟอกสีฟัน

ทำเองที่บ้าน 

  • ยาสีฟันฟอกสีฟัน มีสารขัดถู (Silica) หรือ Hydrogen Peroxide ความเข้มข้นต่ำ ช่วยขจัดคราบบนผิวฟันได้ในระดับหนึ่ง แต่ไม่สามารถเปลี่ยนสีฟันที่อยู่ลึกลงไปได้
    • ราคาถูก หาง่าย ใช้ทุกวัน
    • ให้ผลช้า เห็นความเปลี่ยนแปลงน้อยมาก
  • แผ่นแปะฟอกสีฟัน มี Hydrogen Peroxide หรือ Carbamide Peroxide ในปริมาณที่สูงกว่ายาสีฟัน ใช้แปะบนฟันประมาณ 30 – 60 นาที ต่อเนื่องกัน 10–14 วัน มักเห็นผลชัดขึ้น 1–3 เฉด
    • สะดวก ผลดีกว่ายาสีฟัน
    • อาจทำให้ฟันเสียวได้ในบางคน
  • เจลฟอกสีฟัน ทันตแพทย์จะสั่งทำถาดที่พอดีกับฟัน พร้อมกับเจล Carbamide Peroxide 10–22% ใส่ก่อนนอนหรือช่วงกลางวัน ผลลัพธ์ค่อนข้างดี และสม่ำเสมอกว่าแผ่นแปะ
    • ปรับแต่งได้ ผลลัพธ์ดีกว่าแผ่นแปะฟอกสีฟัน
    • ใช้เวลา 2–4 สัปดาห์จึงเห็นผล
  • ใช้เบกกิ้งโซดากลั้วปาก มีฤทธิ์เป็นด่าง ช่วยขัดถูคราบบนผิวฟันเล็กน้อย ปัจจุบันยาสีฟันหลายยี่ห้อผสมเบกกิ้งโซดาอยู่แล้ว
    • ผสมเบกกิ้งโซดากับน้ำเล็กน้อย แปรงเบา ๆ 2 นาที สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง
    • ไม่ควรใช้บ่อยเกินไป เพราะอาจกัดกร่อนเคลือบฟัน

ดูแลโดยทันตแพทย์ที่ Alpine Dental Clinic

  • ฟอกสีฟันด้วยแสง LED ได้ผลเร็วที่สุด โดยทันตแพทย์จะทา Hydrogen Peroxide ความเข้มข้นสูง (25–40%) บนฟัน แล้วใช้แสง LED กระตุ้นให้ยาออกฤทธิ์เร็วขึ้น ใช้เวลาประมาณ 60–90 นาที เห็นผลทันทีหลังทำ
    • เห็นผลทันที ฟันสว่างขึ้น 3–8 เฉด
    • ทันตแพทย์ดูแลตลอด ปลอดภัยกว่าทำเอง
    • ทำเพียงครั้งเดียว
    • ราคาสูงกว่า (ประมาณ 2,000–8,000 บาท ขึ้นอยู่กับคลินิก)
    • อาจเสียวฟันชั่วคราว 24–48 ชั่วโมง
    • ผลอาจไม่ถาวร ต้องดูแลต่อเนื่อง
  • ขูดหินปูนและขัดฟัน (Scaling & Polishing) ก่อนฟอกสีฟัน ทันตแพทย์จะทำการขูดหินปูนก่อน จากนั้นขัดฟันเพื่อขจัดคราบบนผิวฟัน ซึ่งทำให้ฟันดูสว่างขึ้นได้โดยไม่ต้องฟอกสีฟัน ควรทำทุก 6 เดือน
  • วีเนียร์ (Dental Veneers) สำหรับคราบภายในที่การฟอกสีไม่ได้ผล ทันตแพทย์จะแนะนำให้ทำวีเนียร์ Porcelain Veneers แผ่นบาง ๆ ครอบบนหน้าฟัน อาจต้องกรอฟันเล็กน้อย
เซรามิก วีเนียร์

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงหลังฟอกสีฟัน

  • 24–48 ชั่วโมง เคลือบฟันจะเปิดรูพรุนชั่วคราว ทำให้ดูดซับคราบสีได้ง่ายมาก หลีกเลี่ยง กาแฟ ชา น้ำอัดลม ไวน์ อาหารสีเข้ม เช่น แกงกะหรี่ ซีอิ๊ว ซอสมะเขือเทศ งดสูบบุหรี่ รวมทั้งการดื่มน้ำผลไม้สีเข้ม
  • ควรรับประทานอาหารสีขาวหรืออ่อน เช่น ข้าว ไก่ต้ม นม กล้วย

การดูแลช่องปากอย่างสม่ำเสมอ ช่วยลดโอกาสฟันเหลืองได้

  1. แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์ แปรงอย่างน้อย 2 นาที
  2. ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน เป็นการกำจัดคราบระหว่างซอกฟัน
  3. ดื่มน้ำเปล่าหลังกินอาหารสีเข้ม จะช่วยชะล้างสารสีออก
  4. ดูดกาแฟ และน้ำอัดลมผ่านหลอด ลดการสัมผัสกับฟัน
  5. เลิกสูบบุหรี่ ป้องกันคราบจับเกาะบริเวณผิวฟัน
  6. พบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน เข้ารับการขูดหินปูน และตรวจสุขภาพช่องปาก
  7. บ้วนปากหลังกินอาหาร หรือดื่มเครื่องดื่มสีเข้ม งดแปรงฟันทันที ควรรอ 30 นาที เพราะกรดยังทำให้เคลือบฟันอ่อนอยู่

การฟอกสีฟันอันตรายไหม อาจทำให้เสียวฟันชั่วคราว ซึ่งจะดีขึ้นใน 1–2 วัน หากมีฟันผุ หรือเหงือกอักเสบควรรักษาก่อนฟอกสีฟัน สีฟันหลังฟอกจะสดใส อยู่ได้นานแค่ไหน นาน 6 – 12 เดือน หลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้เหลือง เช่น การรับประทาน เครื่องดื่มที่มีสี การสูบบุหรี่

เด็กสามารถฟอกสีฟันได้ไหม เมื่ออายุ 16 ปีขึ้นไป เนื่องจากเคลือบฟันของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ ในผู้ที่มีฟันฟันผุ ควรรักษาให้หายก่อน อย่างไรก็ตาม การฟอกสีฟัน จะไม่ออกฤทธิ์กับวัสดุทันตกรรมเ ช่น ฟันปลอม วีเนียร์ หรือครอบฟัน ดังนั้น หากต้องการฟอกสีฟัน แต่ใส่วัสดุทันตกรรม ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบ

เพื่อฟันสดใส ขาวสะอาด ควรเข้ารับการฟอกสีฟัน ตามคำแนะนำของแพทย์ หลีกเลี่ยงการฟอกสีฟันบ่อย เพื่อไม่ให้เป็นการทำลายเคลือบฟัน หากสีฟันเปลี่ยนจากคราบบนผิวฟัน สามารถแปรงฟันด้วยยาสีฟันฟอกสีฟัน ช่วยขจัดคราบบนผิวฟัน แต่หากฟันเปลี่ยนสีจากภายใน เข้าปรึกษาแพทย์ เข้ารับบริการฟอกสีฟัน

ก่อนฟอกสีฟัน ควรปรึกษาทันตแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือฟันเสียว ทันตแพทย์จะช่วยวินิจฉัย แนะนำวิธีที่เหมาะสม

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์