To Know ฟันเก หลังจัดฟัน ต้องจัดฟันใหม่ไหม
ฟันเกหลังจัดฟัน จากการที่ไม่ใส่รีเทนเนอร์ตามคำแนะนำของแพทย์ หรือเกิดจากสาเหตุอื่น เกิดขึ้นได้หลังจัดฟัน จากการไม่ดูแลตัวเอง เนื่องจากฟันมีโอกาสจะขยับไปยังตำแหน่งเดิมถึง 50–70%
สาเหตุที่ทำให้ฟันเกหลังจัดฟัน
- ไม่ใส่ Retainer อย่างต่อเนื่อง สาเหตุอันดับ 1 จากการที่ฟันเคลื่อนไปยังตำแหน่งเดิม และแรงดึงของเนื้อเยื่อรอบๆ ฟัน พยายามดึงฟันกลับ โดยเฉพาะใน 2 ปีแรกหลังจัดฟัน หากไม่ใส่รีเทนเนอร์เลย ฟันมีโอกาสขยับภายใน 3–6 เดือน หรือหากใส่รีเทนเนอร์ไม่สม่ำเสมอ ฟันจะค่อยๆ เคลื่อนกลับในระยะยาว ดังนั้น หากพบว่า Retainer แตกหรือหาย ควรทำใหม่เพื่อป้องกันไม่ให้ฟันเก
- ฟันคุดที่กำลังขึ้น สามารถสร้างแรงดันต่อฟันซี่อื่นๆ ทำให้เกิด การเบียดกันของฟัน แม้จะจัดฟันเสร็จแล้ว (แนะนำให้ถอนฟันคุดก่อนหรือระหว่างการจัดฟัน)
- นอนกัดฟันทำให้แรงเคี้ยวผิดปกติ ฟันจึงเคลื่อนฟันออกจากตำแหน่งที่จัดฟัน
- ใช้ลิ้นดันฟัน สร้างแรงกดต่อเนื่อง
- การหายใจทางปาก มีผลกระทบต่อโครงสร้างใบหน้าและฟันในระยะยาว
- การดูดนิ้ว (โดยเฉพาะในเด็ก)
- กระดูกขากรรไกรและฟันมีการเคลื่อนตลอดเวลา แม้ในผู้ใหญ่ที่จัดฟัน ฟันล่างด้านหน้า ก็มีแนวโน้มจะเก เมื่ออายุมากขึ้น
- บางกรณีฟันกลับมาเกเพราะ การจัดฟันครั้งแรกไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุ เช่น
- ไม่ได้ผ่าตัดขากรรไกรในกรณีที่จำเป็น
- ไม่ได้ถอนฟันเพื่อสร้างพื้นที่ที่เพียงพอ
ฟันเกมีกี่ระดับ
- ระดับที่ 1 ขยับเล็กน้อย (ฟันขยับ 2 มม.) มองเห็นได้ตอนดูใกล้ๆ มักเกิดจากการที่ลืมใส่ Retainer กรณีนี้ยังสามารถใส่รีเทนเนอร์ หรือใช้จัดฟันใส เพื่อให้ฟันกลับมาเรียงตัว
- ระดับที่ 2 ขยับปานกลาง (ฟันขยับ 2–4 มม.) มองเห็นได้ชัดเจน มักต้องจัดฟันใส (invisalign) หรือต้องจัดฟันใหม่ในระยะสั้น (6–18 เดือน)
- ระดับที่ 3 ขยับมาก ฟันกลับมาอยู่ในตำแหน่งใกล้เคียงก่อนจัดฟัน ควรเข้ารับการประเมินโดยทันตแพทย์ เนื่องจากอาจต้องรักษา หรือจัดฟันใหม่ตั้งแต่เริ่มต้น
กรณีที่ต้องจัดฟันใหม่ ทันตแพทย์จะพิจารณาจากระดับความรุนแรงและเป้าหมายเป็นหลัก เช่น
- จัดฟันใส (Invisalign) สำหรับฟันเกในระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง
- จัดฟันแบบโลหะ สำหรับฟันขยับในระดับปานกลางถึงมาก หรือต้องการควบคุมการเคลื่อนที่ของฟัน
- วีเนียร์ (Veneers) สำหรับกรณีที่ต้องการเปลี่ยนรูปร่างฟันควบคู่กับการแก้ฟันเก
จัดฟันใส (Clear Aligner) โซลูชั่นในการแก้ปัญหาฟันเกหลังจัดฟัน
การจัดฟันใส แทบมองไม่เห็นเมื่อสวมใส่ ถอดออกได้ เพื่อรับประทานอาหารและแปรงฟัน ทำให้รักษาสุขอนามัยในช่องปากได้ดีกว่าการจัดฟันแบบโลหะ การจัดฟันใสยังใช้ระยะเวลาสั้นกว่า ซึ่งอาจใช้เวลา 3–12 เดือน เทียบกับการ จัดฟันเต็มรูปแบบที่อาจใช้ 18–36 เดือน

ข้อจำกัดของ จัดฟันใส
- ต้องใส่ 20–22 ชั่วโมงต่อวัน ควรมีวินัย และทำตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
- ไม่เหมาะกับการขยับฟันที่ซับซ้อนมาก เช่น หมุนฟันกราม
วีเนียร์ (Veneers) ลดความกังวลฟันเกและปรับซี่ฟันให้สวยงาม

- ฟันเกเล็กน้อยมาก (น้อยกว่า 2 มม.) โดยเฉพาะฟันหน้าบน 4–6 ซี่
- ไม่ต้องการจัดฟันซ้ำ
- ต้องการแก้ปัญหาหลายอย่างพร้อมกัน เช่น ฟันเก + ฟันสีเหลือง + ฟันมีรอยแตก
- ต้องการผลลัพธ์รวดเร็ว (ทำวีเนียร์ได้ภายใน 2–4 สัปดาห์)
กรณีที่ไม่ควรทำวีเนียร์
- ฟันเกมากกว่า 2–3 มม. เพราะ วีเนียร์ ไม่ได้ขยับตำแหน่งฟัน แต่ทำให้ฟันดูตรงขึ้นจากการปรับรูปร่างผิวด้านนอก
- มีปัญหาการสบฟันที่ยังไม่ได้รักษา อาจทำให้วีเนียร์แตก หักได้
- มีปัญหาสุขภาพช่องปาก เช่น มีฟันผุ เหงือกอักเสบ
ควรทำวีเนียร์หลังจัดฟัน เพื่อปรับรูปร่างฟันให้สมบูรณ์แบบยิ่งขึ้น

- หลัง จัดฟัน ฟันตรงแล้ว แต่ฟันยังมีขนาดไม่สม่ำเสมอ
- ต้องการฟันขาวและสวยงามหลังจาก การจัดฟัน เสร็จสิ้น
- ฟันบิ่นหรือมีรูปร่างผิดปกติ
ฟันเกหลังจัดฟัน 5 ปี ยังแก้ได้ ขึ้นอยู่กับระดับการขยับของฟัน ยิ่งนานยิ่งควรพบทันตแพทย์ วีเนียร์ ไม่ได้ขยับฟัน แต่ปรับรูปร่างและสีของฟัน หากฟันเกมากกว่า 1–2 มม. หรือมีปัญหาการสบฟัน ควรจัดฟันก่อน แล้วค่อยทำวีเนียร์

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)
ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)
ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

