ระหว่างจัดฟันถ้ามีหินปูน (Tartar) จะต้องทำยังไง
ฟันเป็นคราบ ฟันเหลือง มองเห็นแถบเนื้อฟันเป็นคลื่น หรือเหมือนมีเศษอาหารจับเกาะบริเวณเนื้อฟันและซอกฟัน สิ่งเหล่านั้น หากแปรงฟันแล้ว แต่ก็ยังมีคราบติดอยู่ นั่นคือ คราบพลัค หรือ คราบแบคทีเรีย เศษอาหาร ที่ไม่สามารถทำความสะอาดได้ด้วยการแปรงฟัน
สาเหตุของหินปูน (Tartar)

เกิดได้จากการตกผลึกของคราบอาหารและแบคทีเรียบนผิวฟัน ที่ทำความสะอาดไม่หมด ปล่อยให้คราบเหล่านั้น โดยเฉพาะ แป้งและน้ำตาล ผสมกับแบคทีเรียและน้ำลายกลายเป็นแผ่นฟิล์มที่มีลักษณะเหนียวใส หรือ สีข้น จับเกาะกับฟัน การแปรงฟันไม่สะอาดเพียงพอ หรือการแปรงฟันไม่ถูกวิธี ทำให้คราบเหล่านี้ติดเนื้อฟันเป็นเวลานาน โดยเมื่อทิ้งไว้นานกว่า 48 ชั่วโมง แคลเซียมและฟอสเฟตในน้ำลาย ก็เข้าไปทำปฏิกริยา กลายเป็นคราบหนียว และค่อยๆ แข็งตัวเป็นผลึกหินปูนสีเหลืองหรือน้ำตาล ซึ่งไม่สามารถทำความสะอาดได้ด้วยการแปรงฟันทั่วไป
หินปูน = คราบแบคทีเรียและเศษอาหาร ที่ทำปฏิกิริยากับน้ำลาย จับเกาะแน่นตามซอกฟันและคอฟัน
ฟันล่าง ฟันหน้า และฟันกรามบนด้านนอก เป็นจุดที่ใกล้กับต่อมน้ำลาย ทำให้น้ำลายไหลตลอดเวลา การจัดฟันจึงเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เศษอาหารเข้าไปติดและทำความสะอาดได้ยากขึ้น รวมทั้งในบางเคสที่น้ำลายมีแคลเซียมสูง ก็ทำให้เกิดหินปูนได้ง่าย
หินปูนระหว่างจัดฟัน ต้องทำยังไง
หินปูน เป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไป ใครๆ ก็มีหินปูนได้ แต่หากดูแลฟัน เข้ารับการขูดหินปูนทุก 6 หรือ 12 เดือน ก็ทำให้ลดความเสี่ยงในการเกิดหินปูน

คนจัดฟันมีโอกาสเกิดหินปูนได้ง่ายกว่า ดังนั้น การเข้าพบทันตแพทย์ทุก 3-6 เดือน ในการตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูน จะช่วยลดหินปูนที่เกิดขึ้นได้ โดยทันตแพทย์จะทำการขูดหินหูนตามซอกฟัน โดยเฉพาะบริเวณที่ล็อคไว้ด้วยเครื่องมือจัดฟันแบบโลหะ โดยไม่ต้องถอดอุปกรณ์หรือทำให้อุปกรณ์จัดฟันเคลื่อนที่
หินปูน ทำให้การเคลื่อนตัวของฟันช้าลง และเสี่ยงต่อเหงือกบวม เหงือกร่น หรือ บางกรณีอาจต้องหยุดการจัดฟันเพื่อรักษาโรคเหงือกที่เกิดขึ้น
ในการนัดหมายเปลี่ยนยาง (ผู้ที่จัดฟันโลหะ) สามารถนัดหมายทันตแพทย์เพื่อรับการขูดหินปูนได้ในวันเดียวกัน เพื่อให้ทันตแพทย์ถอดยางและลวดออกแล้วทำการขูดหินปูน ก็จะช่วยให้ช่องปากสะอาดได้มากขึ้น
ป้องกันหินปูนระหว่างการจัดฟัน
- ใช้แปรงซอกฟัน หรือแปรงสำหรับคนจัดฟัน เพื่อให้สามารถสอดแทรกตามร่องฟันและอุปกรณ์จัดฟันได้อย่างทั่วถึง
- ใช้ไหมขัดฟันสำหรับคนจัดฟัน เพิ่มความสะอาดได้มากยิ่งขึ้น
- ใช้น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ ลดการสะสมของแบคทีเรีย

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)





