ฟันเอียงจากกระดูกกราม (skeletal misalignment) จัดฟันช่วยไหม

จัดฟันใส

ฟันเอียง มีความลึกและซับซ้อน บางเคสต้นตออยู่ที่ โครงสร้างของกระดูกกราม ดังนั้น ฟันเอียง อาจไม่ได้หมายถึง ฟันซ้อน หรือ ฟันเบี้ยว ไม่ตรงตามไลน์ฟัน

ปัญหาที่เกิดจากกระดูกกราม หรือ การสบฟันผิดปกติจากโครงกระดูก แตกต่างกันตามระดับของปัญหา เช่น

ฟันเอียง
  • ปัญหาฟัน แก้ไขฟันเอียงได้ด้วยการจัดฟัน
  • ปัญหากระดูกเล็กน้อย–ปานกลาง ในบางกรณีแก้ไขฟันเอียงได้ด้วยการจัดฟัน
  • ปัญหากระดูกรุนแรง ทันตแพทย์จะพิจารณาการจัดฟัน + ผ่าตัดกราม

สาเหตุที่ทำให้เกิดกระดูกกรามเอียงผิดปกติ

  1. พันธุกรรม จากโครงสร้างใบหน้า และขนาดกราม จะถ่ายทอดทางพันธุกรรม บางครอบครัวมีกรามล่างยื่น (ลักษณะ Class III) หรือกรามล่างสั้น (ลักษณะ Class II) แต่กำเนิด ส่งผลต่อตำแหน่งของฟัน
  2. นิสัยในวัยเด็ก พฤติกรรมบางอย่าง ส่งผลต่อพัฒนาการของกระดูกกราม เช่น
    • ดูดนิ้ว เป็นระยะเวลานาน ทำให้ดันฟันหน้าบน และกรามยื่นออกไปด้านหน้า
    • หายใจทางปาก เรื้อรัง ทำให้กรามบนแคบ และสูง
    • ดูดขวดนมนาน หรือชอบดันลิ้นไปด้านหน้า
    • นอนตะแคงข้างเดิม (อาจ) ทำให้กรามไม่สมมาตร
  3. ฟันน้ำนมหลุดออกไปก่อนวัย ทำให้ตัวกั้นพื้นที่งอกของฟันแท้ สูญเสียก่อนกำหนด ฟันข้างเคียงจึงเคลื่อนเข้าปิดพื้นที่ ส่งผลต่อฟันแท้ที่เกิดขึ้นและพัฒนาการของกราม
  4. ภาวะของสุขภาพ หรือความเจ็บป่วยบางชนิด เช่น
    • ร่างกายผลิต Growth Hormone มาก ทำให้กรามล่างยาวผิดปกติ
    • ภาวะ TMJ (Temporomandibular Joint Disorder) ข้อต่อกรามผิดปกติ ส่งผลให้กรามเคลื่อนออกจากตำแหน่ง
    • ใบหน้าได้รับการบาดเจ็บ ทำให้กระดูกกรามเจริญผิดปกติ
  5. กรามบน และกรามล่าง พัฒนาการช้า ทำให้เกิดความไม่สมดุลของโครงหน้า เช่น กรามล่างโตเร็วกว่ากรามบน จนเกิดภาวะฟันล่างยื่น

ประเภทของกระดูกกรามผิดปกติ และฟันเอียง

Class I การสบฟันปกติ กรามบนและกรามล่างอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง

ฟันกรามใหญ่บน และล่างสบกันพอดี แต่ฟันหน้า หรือฟันซี่อื่นซ้อนกัน หรือเรียงผิดตำแหน่ง

  • รักษาได้ด้วยการจัดฟัน

Class II กรามล่างสั้นหรือกรามบนยื่น กรามล่างอยู่ด้านหลังกว่าที่ควร

หรือ กรามบนยื่นออกมามากกว่าปกติ ส่งผลให้ฟันหน้าบนยื่นออกมา คางดูสั้น

  • ระดับเล็กน้อย–ปานกลาง จัดฟันร่วมกับใส่ยางดึงฟัน
  • ระดับรุนแรง อาจต้องผ่าตัดกรามล่างขยับออกมาด้านหน้า

Class III กรามล่างยื่น หรือกรามบนสั้น กรามล่างยาวกว่า

หรืออยู่ด้านหน้ากว่ากรามบน ฟันล่างยื่นออกมาเกินฟันบน มักเห็นเป็นคางยื่นชัดเจน

  • ระดับเล็กน้อย รักษาได้ด้วยการจัดฟัน
  • ระดับปานกลาง–รุนแรง ควรผ่าตัดกรามร่วมกับจัดฟัน

การจัดฟันช่วยอะไรบ้าง

  • ปรับแก้ไขให้ฟันเรียงตัวสวย ไม่ซ้อน ไม่บิด
  • แก้ช่องว่างระหว่างฟัน
  • ปัญหากราม เล็กน้อย-ปานกลาง
  • Class II หรือ Class III (ที่ไม่รุนแรง) ร่วมกับการใช้ยางดึงฟัน
  • Class III ระดับปานกลาง จัดฟันให้ฟันเรียงสวยขึ้น แต่ (อาจ) ไม่แก้ปัญหาการสบฟันและโครงหน้า

เคสที่ การจัดฟัน แก้ไขไม่ได้ 

  • Class II หรือ Class III (รุนแรง) ที่ความแตกต่างของกรามเกิน 5–10 มม.
  • กรามไม่สมมาตร อย่างมาก
  • ผู้ที่หยุดการเจริญเติบโตแล้ว (โดยทั่วไปอายุ 18 ปีขึ้นไป) และมีปัญหาระดับกระดูกมาก

การจัดฟันเคลื่อนย้ายฟันในกระดูก ไม่สามารถปรับโครงสร้างกระดูกกราม

จัดฟันแบบโลหะ (Braces) กับฟันเอียงจากกราม

จัดฟัน

เครื่องมือจัดฟันติดแน่น เหมาะกับการรักษาฟันเอียงที่มีความซับซ้อน โดยเฉพาะกรณีที่เกี่ยวข้องกับกระดูกกราม

  • ควบคุมการเคลื่อนฟัน รวมถึงการหมุน การดึงขึ้น-ลง ที่ซับซ้อน
  • ใช้ร่วมกับ Elastics (ยางดึงฟัน) เพื่อดึงกรามบน และล่างให้สมดุลได้ดี

ประเภทของจัดฟันโลหะ 

  • จัดฟันเหล็ก (Metal Braces) แข็งแรง ราคาประหยัด เหมาะกับทุกกรณี
  • จัดฟันเซรามิค (Ceramic Braces)  สีใกล้เคียงฟัน สวยกว่า ราคาสูงกว่าเล็กน้อย
  • จัดฟันแบบไม่รัดยาง (Self-Ligating Braces) ใช้การล็อคแทนยางรัด แรงเสียดทานน้อยกว่า
  • จัดฟันด้านใน (Lingual Braces) ติดด้านในฟัน มองไม่เห็นจากข้างนอก ราคาสูง และปรับแก้ยาก

จัดฟันใส vs. Invisalign

จัดฟันใส

จัดฟันใส คือ เครื่องมือจัดฟันที่ทำจากพลาสติกใสทรงพอดีกับฟัน ผลิตจากการสแกนฟัน 3 มิติ และคำนวณด้วยโปรแกรมแผนการจัดฟันที่มีมาตรฐานในวงการทันตกรรม ในวางแผนการเคลื่อนฟันทีละขั้น ผู้จัดฟันจะเปลี่ยนถาดใหม่ทุก 1–2 สัปดาห์ ฟันค่อย ๆ เคลื่อนที่ตามแผนที่วางไว้

Invisalign คือ แบรนด์จัดฟันใส พัฒนาโดยบริษัท Align Technology จากสหรัฐอเมริกา ก่อตั้งปี 1997

  • ใช้วัสดุ SmartTrack® ยืดหยุ่นและออกแรงสม่ำเสมอ กว่าพลาสติกทั่วไป
  • มีระบบวางแผนการรักษา ClinCheck® ที่แสดงผลลัพธ์จำลองก่อนเริ่มรักษา
  • แบ่ง Package ตามระดับความซับซ้อน เช่น Invisalign Lite, Moderate, Comprehensive
  • ทันตแพทย์ต้องผ่านการอบรม และได้รับการรับรองจาก Invisalign ก่อนใช้งาน

ทำไมต้องจัดฟันใส

  • ถอดออกทำความสะอาดได้
  • สวยงาม มองไม่เห็นชัดเจน
  • แปรงฟันได้ตามปกติ
  • นัดพบทันตแพทย์น้อยกว่าการจัดฟันโลหะ
  • เจ็บน้อยกว่า

ข้อควรระวังในการจัดฟันใส

  • ต้องใส่ 20–22 ชั่วโมงต่อวัน หากถอดบ่อยผลลัพธ์จะไม่ดี
  • บางการเคลื่อนฟันที่มีความซับซ้อนมาก ทำได้ยากกว่าการจัดฟันโลหะ
  • ราคาสูงกว่า
  • ไม่เหมาะกับปัญหากระดูกรุนแรง

Invisalign รักษาฟันเอียงจากกระดูกกรามได้ไหม

  • Class II ที่มีปัญหาเล็กน้อย–ปานกลาง ร่วมกับการใช้อุปกรณ์ดันขากรรไกรล่าง
  • Class III กรณีฟันเอียง
  • ฟันห่าง ฟันสบกัน

Invisalign มีฟีเจอร์ Invisalign Mandibular Advancement (MA) สำหรับวัยรุ่น ที่กรามยังเจริญอยู่ ซึ่งช่วยดึงกรามล่างให้มาข้างหน้าขณะที่จัดฟันไปพร้อมกัน เหมาะกับ Class II ในวัยรุ่น

จัดฟันใส invisalign

การผ่าตัดกราม (Orthognathic Surgery)

คือ การผ่าตัดเพื่อปรับตำแหน่งของกระดูกกรามบน และกรามล่าง หรือทั้งสอง ให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องตามโครงสร้าง โดยศัลยแพทย์จะดูแลวางแผนร่วมกันกับทันตแพทย์จัดฟัน

ใครที่ควรผ่าตัดกราม

  • ผู้ที่หยุดการเจริญเติบโตแล้ว (ผู้หญิงประมาณ 16–18 ปี /ผู้ชายประมาณ 18–21 ปี)
  • มีปัญหากระดูกกรามระดับรุนแรงที่จัดฟันอย่างเดียวไม่สามารถแก้ไขได้
  • มีปัญหาในการเคี้ยว กลืน หรือหายใจที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งกราม
  • ต้องการแก้ไขความไม่สมมาตรของใบหน้า

อายุเท่าไหร่เหมาะกับการจัดฟัน (กรณีฟันเอียงจากกระดูกกราม)

  • เด็กและวัยรุ่น (อายุ 10–16 ปี) ที่กรามยังเจริญอยู่ สามารถใช้อุปกรณ์ Functional Appliances เช่น Facemask หรือ Twin Block
  • ผู้ใหญ่ที่กระดูกเติบโตเต็มที่แล้ว ต้องประเมินว่าจัดฟันเพียงอย่างเดียวหรือต้องผ่าตัด

ทันตแพทย์จัดฟัน ในการ X-ray วิเคราะห์กระดูกกราม ไม่สามารถดูจากภายนอก หรือจากรูปถ่ายเพียงอย่างเดียวได้ โดยเมื่อพิจารณาแล้วว่าควรจัดฟัน การแนะนำการจัดฟันแบบ Invisalign หรือ จัดฟันโลหะ กรณีฟันเอียงจากกระดูกกราม ขึ้นอยู่กับปัญหาของแต่ละเคส หากเป็นเกิดจากกรามที่มีปัญหามาก การจัดฟันเหล็ก (Braces) จะควบคุมฟันได้ดีกว่า แต่หากระดับปานกลาง Invisalign ก็ทำได้ดี

หลังจัดฟัน หรือผ่าตัดกราม ควรใส่ Retainer ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ การจัดฟันจะอยู่ได้นาน ส่วนการผ่าตัดกราม ให้ผลถาวรในการปรับแต่งโครงสร้างกระดูก

การจัดฟันอาจเปลี่ยนรูปทรงริมฝีปาก และโครงสร้างใบหน้าเล็กน้อย โดยเฉพาะหากมีการถอนฟัน ส่วนการผ่าตัดกรามจะเปลี่ยนได้ชัดเจนกว่า หากต้องการความสวยงามระหว่างรักษา และความสะดวกในชีวิตประจำวัน Invisalign ตอบโจทย์มากกว่า หากเป็นกรณีซับซ้อน การจัดฟันโลหะ (Braces) ให้ผลดีกว่าในราคาที่ประหยัดกว่า

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์