ฟันกรามผุ (decayed molor) ไม่ถอนทิ้งได้ไหม

ฟันกรามผุ

ฟันกราม เป็นฟันซี่สำคัญในการบดเคี้ยวอาหาร ซึ่งเมื่อฟันกรามผุ รู้สึกปวดฟัน การเข้าพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาความผิดปกติ และทำการรักษาโดยเร็ว จะเป็นผลดีที่จะช่วยให้รักษาได้อย่างรวดเร็ว หากปล่อยไว้นานจนฟันผุถึงโพรงรากฟัน อาจส่งผลให้ต้องรักษารากฟัน หรือ ใช้วิธีการรักษาอื่นๆ ที่มีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการอุดฟัน

ฟันกราม (Molar) เป็นฟันซี่สำคัญในการเคี้ยวอาหาร

ฟันกรามมีประโยชน์อย่างไร

  • เคี้ยวอาหาร บดอาหารให้ละเอียดก่อนกลืน
  • รับแรงกดในการบดเคี้ยว 30-50 กก. ต่อซี่
  • ช่วยรักษาสัดส่วนใบหน้า ค้ำใบหน้าไม่ให้ยุบ ไม่ให้แก้มตอบ
  • ช่วยให้ฟันซี่อื่นอยู่ตำแหน่งเดิม ไม่ล้ม ไม่เอียง
  • ช่วยในการออกเสียง พูดได้อย่างชัดเจน

หากไม่จำเป็น ทันตแพทย์จะไม่แนะนำให้ทำการถอนฟันกราม

ฟันกรามผุแบบไหนยังรักษาได้

ระดับความรุนแรงอาการวิธีรักษา
ผุเล็กน้อยมีจุดดำบนผิวฟัน ไม่ปวด ไม่บวมอุดฟัน
ผุปานกลางเห็นรูผุ ชัดเจน และรู้สึกเสียวฟัน ปวดฟัน โดยเฉพาะเมื่อกินของหวาน หรือของเย็นอุดฟัน / ครอบฟัน
ผุลึกรู้สึกปวด และเจ็บเมื่อกัด หรือบดเคี้ยวรักษารากฟัน / ครอบฟัน
ผุถึงเหงือกรู้สึกปวดมาก บวมและมีหนองรักษารากฟัน ร่วมกับการตกแต่งฟัน
ผุถึงรากฟันหัก เหลือแต่รากฟัน มีอาการบวมเรื้อรังอาจจำเป็นต้องถอนฟัน

*ทันตแพทย์จะทำการตรวจโดยละเอียด ร่วมกับการเอกซเรย์เพื่อวินิจฉัยอีกครั้ง

วิธีรักษาฟันกรามผุ (ไม่ต้องถอน)

อุดฟัน (Filling)

เหมาะกับฟันผุระดับ 1-2 (ผุไม่ลึก ไม่ถึงเส้นประสาท) ด้วยวัสดุอุดฟัน เช่น 

  • อมัลกัม (Silver Amalgam) โลหะผสม (เงิน ทองแดง ดีบุก)
  • อุดฟันคอมโพสิต (Composite Resin)
  • อุดฟันเซรามิก (Ceramic Inlay/Onlay)
  • อุดฟันทองคำ (Gold Inlay) โลหะทอง

ขั้นตอนในการอุดฟัน

  1. ให้ยาชาบริเวณฟันผุ หากมีความกังวลโดยหากผุเล็กน้อย ก็ไม่จำเป็นต้องใช้ยาชา
  2. ทันตแพทย์จะนำเอาเนื้อผุออกด้วยอุปกรณ์สว่านทันตกรรม
  3. ทำความสะอาด ล้างช่องฟันให้สะอาด ไม่ให้เหลือร่องรอยของแบคทีเรีย หรือแมงกินฟัน
  4. อุดด้วยวัสดุและเติมวัสดุอุดฟัน
  5. ขัดเงา ปรับให้เรียบ กัดสบาย

ระยะเวลา: 30-60 นาที/ซี่ 

รักษารากฟัน (Root Canal Treatment)

เหมาะกับ ฟันผุระดับ 3-4 (ผุลึกถึงเส้นประสาท)

รักษารากฟัน

เมื่อไหร่ต้องรักษารากฟัน?

  • ปวดฟันรุนแรง โดยเฉพาะกลางคืน
  • เจ็บ เสียวฟันมาก เมื่อกินเย็น-ร้อน นานกว่า 10 วินาที
  • เหงือกบวม มีหนอง
  • ฟันเปลี่ยนเป็นสีเทาดำ
  • ปวดแปล๊บ ๆ เวลากัดอาหาร
  • มีไข้ แก้มบวม (ติดเชื้อรุนแรง)

ขั้นตอนรักษารากฟัน

ครั้งที่ 1 เปิดโพรงประสาท
  1. ชายา
  2. เจาะเข้าไปในโพรงฟัน
  3. ดูดเส้นประสาทที่ตายออก
  4. ทำความสะอาดรากฟัน
  5. วัดความยาวราก
  6. ใส่ยาฆ่าเชื้อ
  7. อุดชั่วคราว
ครั้งที่ 2-3 เปลี่ยนยา
  • ตรวจอาการ
  • เปลี่ยนยาฆ่าเชื้อใหม่
  • รอจนไม่มีอาการปวด-บวม
ครั้งที่ 4 อุดรากฟัน
  1. ตรวจสอบว่าไม่ติดเชื้อแล้ว
  2. อุดรากด้วยวัสดุ Gutta Percha
  3. อุดมงกุฎฟันชั่วคราว
  4. แนะนำให้ทำครอบฟัน

ระยะเวลาการรักษารากฟัน 3-5 ครั้งนัด (2-4 สัปดาห์) 

ครอบฟัน (Dental Crown)

เหมาะกับ ฟันผุมาก เหลือโครงน้อย โดยจะทันตแพทย์จะทำการครอบฟันหลังรักษารากฟันแล้ว หรือฟันแตก หัก

ครอบฟันเทียม

ทำไมต้องครอบฟันหลังรักษารากฟัน

ฟันที่รักษารากแล้วจะเปราะ ไม่มีเส้นประสาทเลี้ยง จึงมีโอกาสแตกง่าย โดยเฉพาะฟันกราม (รับแรงกดมาก) ครอบฟันช่วยป้องกันกระจายแรงกด ให้ฟันอยู่ได้ 10-20 ปี

ครอบฟัน

ประเภทครอบฟัน

  • ครอบฟันโลหะ (Metal Crown)
  • ครอบฟันเคลือบ (Porcelain Fused to Metal – PFM)
  • ครอบฟันเซรามิก (All-Ceramic/Zirconia)
  • ครอบฟัน Emax (High-End Ceramic)
  • ครอบฟันทองคำ (Gold Crown)

ขั้นตอนทำครอบฟัน

ขั้นตอนการครอบฟันทั้งปาก
ครั้งที่ 1: เจียรฟัน
  1. ชายา
  2. เจียรฟันให้เล็กลง (รอบด้าน)
  3. พิมพ์ปากทำแบบ
  4. เลือกสีฟัน
  5. ใส่ครอบชั่วคราว
ครั้งที่ 2: ทดลองใส่
  • ตรวจสอบความพอดี
  • ตรวจสอบสี
  • ปรับแต่ง (ถ้าจำเป็น)
ครั้งที่ 3: ติดถาวร
  • ล้างครอบฟันและปากให้สะอาด
  • ติดด้วย Cement
  • ปรับการกัด
  • ขัดเงา

ระยะเวลาการครอบฟัน 2-3 สัปดาห์ (2-3 ครั้งนัด)

สัญญาณเตือนฟันกรามผุที่ต้องพบทันตแพทย์โดยเร็ว

  • ปวดรุนแรง ทนไม่ได้ แม้กินยาแก้ปวด
  • มีไข้ + แก้มบวม
  • หายใจลำบาก คอบวม
  • เลือดออกไม่หยุด
  • คลื่นไส้ อาเจียน จากการติดเชื้อ บวมบริเวณเหงือก มีหนอง
  • ฟันโยกคลอน
  • ปวดนานกว่า 3 วัน ไม่ดีขึ้น
  • ปวดขากรรไกร เปิดปากไม่ได้
  • กลิ่นปากเหม็นมาก กลิ่นเน่า

ฟันกรามผุแบบไหน จำเป็นต้องถอน

  • ฟันหักถึงราก (เหลือแต่ราก) ไม่มีโครงให้ทำครอบ
  • รากฟันแตก ซ่อมแซมไม่ได้
  • กระดูกรองรับเสียหายมากกว่า 70% ทำให้ฟันโยกคลอนมาก
  • ติดเชื้อรุนแรง กระจายไปขากรรไกร
  • ถุงหนองใหญ่มาก ทำลายโครงสร้าง
  • รักษาหลายครั้งไม่หาย ติดเชื้อซ้ำ ๆ 
  • ฟันคุด ไม่มีที่ให้ขึ้น กดฟันอื่น

คำถามที่พบบ่อย

ฟันกรามผุต้องรักษารากฟันทุกครั้งหรือไม่

ไม่จำเป็น ขึ้นอยู่กับ

  • ระดับการผุตื้น สามารถรักษาด้วยการอุดฟัน
  • ระดับผุลึกถึงประสาท จำเป็นต้องรักษาราก 

โดยทันตแพทย์จะวินิจฉัยโดยละเอียดและให้คำแนะนำ

รักษารากฟันแล้วจำเป็นต้องครอบฟันเสมอไหม

ควรครอบฟัน เนื่องจาก ฟันหลังรักษารากจะอ่อนแอลง เมื่อรับแรงกด บดเคี้ยว เมื่อครอบฟันแล้วจะช่วยยืดอายุฟันให้นานขึ้น 5-10 ปี กรณีที่รักษาฟันหน้า หรือ ฟันมีโครงเหลือค่อนข้างมาก ไม่จำเป็นต้องครอบฟัน

รักษารากฟันเจ็บไหม

ไม่เจ็บ ก่อนรักษารากฟันจะมีการใช้ยาชาเพื่อลดความรู้สึก และในการรักษา เส้นประสาท เนื่องจากเส้นประสาทตายจึงไม่มีความรู้สึก หลังรักษารากฟันเสร็จ อาจแสบเล็กน้อยหลังยาชาหมดใน 1-2 วัน

ทำไมฟันกรามถึงผุง่าย

เนื่องจากเป็นฟันซี่ที่อยู่ด้านใน ทำให้แปรงฟันไม่ทั่วถึง และฟันกรามนั้นมีร่องลึก เศษอาหารจึงติดได้ง่าย ฟันกรามจะใช้เคี้ยวบดอาหารเป็นหลักจึงสัมผัสอาหารมาก

อุดฟันแล้วฟันผุซ้ำได้ไหม

ทำได้ การที่อุดฟันไปแล้ว ฟันมีโอกาสกลับมาผุซ้ำได้จากการที่ดูแลฟันไม่ดี หรือมีวัสดุอุดหลุด มีช่องว่าง เกิดขึ้น ดังนั้น จึงควรพบทันตแพทย์ตรวจสุขภาพช่องปาก ขูดหินปูน ทุก 6 เดือน

ฟันกรามผุแต่ไม่เจ็บ ปล่อยไว้ได้ไหม

ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ เนื่องจากฟันผุกินกร่อนฟันและโพรงประสาทเข้าไปเรื่อย ๆ ทำให้เจ็บเมื่อถึงเส้นประสาท จึงมีค่ารักษาแพงขึ้น และหากเสียหายมาก อาจจำเป็นต้องถอนในที่สุด ดังนั้น เมื่อฟันกรามผุจึงควรรักษาอย่างรวดเร็ว จะช่วยให้รักษาง่าย และไม่ต้องเสียค่ารักษาสูง

ประกันสังคมคุ้มครองรักษารากฟันไหม

ประกันสังคม ครอบคลุมการรักษารากฟัน อย่างไรก็ตาม สามารถสอบถามเจ้าหน้าที่ตรวจสอบสิทธิ์อีกครั้ง

ควรรักษาฟันกรามไว้หรือถอนทิ้งดี

การรักษาไว้ย่อมดีกว่าเสมอ เนื่องจากเป็นฟันแท้ของตัวเอง ราคาจะถูกกว่าทำทดแทน ไม่มีปัญหาอื่นตามมา ยกเว้นกรณีรักษาไม่ได้จริง ๆ

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์