อายุ 40+ จัดฟัน (braces) ได้ไหม จัดฟันแบบไหนดี
อายุมากกว่า 40 ปี หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าอายุมากเกินกว่าที่จะเข้ารับการจัดฟันได้ แต่รู้ไหมว่า ปัจจุบันผู้ใหญ่วัย 40–60 ปีเข้ารับการจัดฟันมากขึ้น เนื่องจากที่ผ่านมา อาจพลั้งเผลอ ดูแลช่องปากได้ไม่ดีเท่าที่ควร
การจัดฟัน ไม่มีข้อจำกัดเรื่องวัย อายุเท่าไหร่ก็สามารถจัดฟันได้ ขึ้นกับสภาพช่องปาก เหงือกและกระดูกรากฟัน หากมีสุขภาพฟัน และกระดูกแข็งแรง ก็สามารถจัดฟันได้

ฟัน เคลื่อนที่ได้ตลอด ไม่ว่าจะอายุเท่าไหร่ เพียงแต่ในวัยผู้ใหญ่ อาจต้องใช้ระยะเวลานานกว่าผู้จัดฟันที่อายุยังน้อย เนื่องจากกระดูกขากรรไกรแข็งตัวขึ้น ด้วยเทคโนโลยีทันตกรรมสมัยใหม่ ช่วยให้การจัดฟันในผู้ใหญ่ได้ผลดี และเหมาะสมมากขึ้น
ความแตกต่างระหว่าง การจัดฟันในเด็ก กับผู้ใหญ่ คือ การเคลื่อนตัวของฟัน

- เด็ก กระดูกขากรรไกรยังมีความโปร่ง และกำลังเจริญเติบโต เซลล์ที่มีหน้าที่สลาย และสร้างกระดูกได้ไว ทำให้ฟันเคลื่อนที่ได้เร็วกว่า
- ผู้ใหญ่ โครงสร้างกระดูกมีความหนาแน่น และหยุดการเจริญเติบโตแล้ว ทำให้ปฏิกิริยาตอบสนองต่อแรงดึงของฟันช้ากว่า ทำให้ใช้เวลานานและต้องอดทนมากกว่าการจัดฟันในวัยเด็ก หรือวัยรุ่น
สิ่งที่ควรพิจารณาการจัดฟัน วัย 40+
- อายุมากขึ้น ฟันมีโอกาสซ้อนเก ฟันห่าง หรือฟันล้ม ฟันโยก เหงือกร่น และโรคปริทันต์ ที่ทำให้สุขภาพช่องปากอ่อนแอลง การสบฟันผิดปกติ ส่งผลต่อการเคี้ยวและสุขภาพช่องปาก ซึ่งปรับแก้ได้ด้วยการจัดฟัน หรือ การทำรากฟันเทียมร่วมด้วย
- การจัดฟันจะช่วยให้การทำความสะอาดฟันซี่ต่างๆ ได้ง่ายขึ้น เพราะวัยที่มากขึ้น ส่งผลให้เกิดฟันซ้อนเก หรือฟันห่าง ทำให้ไม่สามารถทำความสะอาดได้ดี จึงทำให้ฟันผุ หรือโรคปริทันต์ได้ง่าย นอกจากนี้ ยังช่วยจัดตำแหน่งฟันให้เหมาะกับการใส่ฟันปลอม
- การมีฟันให้เรียงตัวสวย ทำให้รอยยิ้มดูดี เพิ่มความมั่นใจ โดยเฉพาะผู้ที่ต้องเข้าสังคมบ่อยครั้ง
- ฟันที่ซ้อนเก ทำความสะอาดยาก นำไปสู่ฟันผุ และโรคเหงือกได้ ฟันที่ถูกถอนไปแล้ว หากไม่รีบจัดฟันปิดช่องว่าง หรือใส่ฟันปลอม ฟันข้างเคียงจะล้มเอียง ทำให้การรักษายากขึ้น และต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงขึ้นในอนาคต
อายุ 40+ เตรียมพร้อมก่อนจัดฟัน
- ตรวจสุขภาพช่องปากโดยทันตแพทย์ หากพบความผิดปกติ เช่น ฟันผุ มีโรคเหงือก ควรรักษาให้หายก่อน แล้วจึงค่อยวางแผนการจัดฟัน
- เคลียร์ช่องปาก และรักษาโรคเหงือกให้หาย ก่อนเริ่มจัดฟัน เพื่อป้องกันปัญหารากฟันละลาย หรือเหงือกร่น
- ผู้ที่มีโรคเหงือก หรือปัญหาในช่องปาก ทันตแพทย์จะวางแผนการรักษาร่วม เช่น ศัลยแพทย์ทางช่องปาก ทันตแพทย์รักษาโรคปริทันต์ และทันตแพทย์รักษารากฟัน ก่อนที่จะเริ่มการจัดฟัน การรักษารากฟันที่ติดเชื้อ หรือมีหนองก่อนจัดฟัน
- วางแผนรากฟันเทียม การจัดฟันในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะกรณีจัดเรียงฟันเพื่อใส่ฟันปลอม ควรปรึกษาร่วมกันระหว่างทันตแพทย์เฉพาะทางจัดฟัน และทันตแพทย์เฉพาะทางฟันปลอม
ข้อควรระวังในการการจัดฟัน วัย 40+
- ฟันเคลื่อนตัวช้ากว่า การสร้างกระดูกรอบฟันทำได้ช้าลง กระดูกจะมีความแข็งมากขึ้นจากการใช้งานมานาน ทำให้ฟันเคลื่อนได้ช้าลง
- การรักษานานกว่าอาจใช้เวลา 1–3 ปี (ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของแต่ละเคส) สุขภาพช่องปาก และวิธีการรักษา
- คนที่จัดฟัน เสี่ยงต่ออาการเหงือกร่นได้มากกว่าคนที่ไม่ได้จัดฟัน โดยเฉพาะเหงือกร่น จากโรคเหงือก หรือพันธุกรรม โดยเฉพาะในวัย 40+ ที่เหงือกเริ่มบางลง ความเสี่ยงก็สูงขึ้น
- การจัดฟัน เป็นการรักษาที่ใช้เวลานาน ผู้จัดฟันต้องมีวินัย ในการดูแลสุขภาพช่องปาก และต้องพบทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้ระยะเวลาในการรักษายืดออกไป ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น รวมึงผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามแผน
- ปัจจัยอื่นๆ เช่น การรับประทานยา การสูบบุหรี่ การขบหรือบดเคี้ยวของฟัน ควรแจ้งให้ทันตแพทย์ก่อนทำการจัดฟัน
อายุ 40+ เหมาะกับการจัดฟันแบบไหน
จัดฟันแบบใส (Invisalign)
นวัตกรรมใหม่ เครื่องมือจัดฟันมีลักษณะใส ถอดเข้า-ออกได้เอง เครื่องมือจัดฟันถูกออกแบบ และวางแผนการรักษาโดยทันตแพทย์ผ่านโปรแกรมในระบบคอมพิวเตอร์ ผลิตขึ้นเฉพาะบุคคลนั้นๆ ทำให้คนไข้สามารถใส่ได้พอดี สบาย มองไม่เห็น เหมาะสำหรับ ผู้บริหาร ผู้ที่ต้องเข้าสังคมบ่อยๆ
ถอดเพื่อรับประทานอาหารได้ จึงทำให้อรรถรสในการรับประทานคงเดิม และ แปรงฟันทำความสะอาดได้อย่างทั่วถึง ลดความเสี่ยงการเกิดฟันผุและโรคเหงือกระหว่างจัดฟัน

จัดฟันแบบดามอน (Damon)
การจัดฟันแบบดามอนมีเทคโนโลยี Damon System ซึ่งเป็นกลไกบานเลื่อน แบบปิด-เปิด ช่วยลดการปวดฟันขณะจัดฟัน ไม่ต้องใช้ยางรัดฟัน (ยางโอริง) จึงไม่ต้องไปเปลี่ยนยาง และปรับเครื่องมือทุกเดือน เจ็บน้อยกว่าการจัดฟันแบบปกติ และเสร็จเร็วกว่า
ในวัย 40+ ปัญหาสุขภาพฟัน เริ่มแสดงให้เห็นชัดเจน ดังนั้น ทันตแพทย์จึงต้องทำการตรวจสุขภาพช่องปาก และวางแผนโดยละเอียดก่อนทำการจัดฟัน
- ฟันผุรุนแรง ต้องรักษารากฟันก่อน เริ่มจัดฟัน ไม่ว่าจะเป็นการตรวจโรคเหงือก ฟันผุ หรือปัญหาฟันโยก รวมถึงขูดหินปูนและทำความสะอาดฟันให้เรียบร้อย
- ฟันหาย ต้องตัดสินใจว่าจะ จัดฟันก่อนห รือทำรากฟันเทียมก่อน การจัดฟันก่อน จะช่วยเปิด หรือปิดช่องว่างให้อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมก่อนฝังรากเทียม ซึ่งจะให้ผลที่ดีกว่าการทำรากเทียมก่อนแล้วค่อยจัดฟัน เพราะรากเทียม ไม่สามารถเคลื่อนตัวได้เมื่อฝังลงไปแล้ว
- ทำฟันเทียมหลังจัดฟัน วัยผู้ใหญ่มีโอกาสที่จะสูญเสียซี่ฟันบางซี่ ไม่ว่าจะเป็น ฟันผุ ฟันแตก หรือเป็นโรคปริทันต์ การจัดฟันช่วยจัดเรียงฟันให้เหมาะกับการใส่ฟันปลอม และปิดช่องว่างระหว่างซี่ฟัน ซึ่งนอกจากความสวยงามแล้ว ยังลดความเสี่ยงต่อการสะสมของเศษอาหาร
สัญญาณบอกว่าคุณควรจัดฟัน (ในวัย 40+)
- ฟันซ้อนเก จนทำความสะอาดยาก
- มีกลิ่นปากเรื้อรัง
- เคี้ยวอาหารไม่แหลก หรือกัดไม่ขาด เนื่องจากฟันสบผิดปกติ
- มีช่องว่างระหว่างซี่ฟันหลังถอนฟัน
- ฟันยื่นหรือฟันล้มจนเสียบุคลิกภาพ
- ปวดขากรรไกร หรือขมับ จากการสบฟันที่ไม่สมดุล
ไม่ว่าจะอายุ 40, 50 หรือ 60 ปี ก็เริ่มต้นดูแลรอยยิ้มได้เสมอ


ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)


