ดูแลตัวเองยังไง หลังทำรากฟันเทียม (Dental Implant)
การดูแลตัวเองไม่เหมาะสมหลังทำรากฟันเทียม มีโอกาสถึง 80% ที่ทำให้การรักษาได้ผลลัพธ์ไม่ดีเท่าที่ควร ไม่ใช่จากคุณภาพของตัวรากฟันเทียมหรือทันตแพทย์
รู้วิธีการดูแลตัวเองหลังทำรากฟันเทียม เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดี แข็งแรง และมีอายุการใช้งานที่ยาวนาน
รากฟันเทียม (Dental Implant) คือ รากฟันสังเคราะห์ที่ทำจากไทเทเนียมหรือเซอร์โคเนีย ฝังลึกเข้าไปในกระดูกขากรรไกร ทำหน้าที่ทดแทนรากฟันธรรมชาติที่สูญหายไป แล้วจึงนำครอบฟันมาติดทับเพื่อให้สามารถใช้งานได้เหมือนฟันแท้

- การผ่าตัดฝังรากฟันเทียม ทันตแพทย์จะทำการผ่าตัดฝังตัวรากฟันเทียมเข้าไปในกระดูก ใช้เวลาประมาณ 30-60 นาทีต่อซี่ โดยช่วงเวลานี้ต้องดูแลสุขภาพร่างกาย ควบคุมโรคประจำตัวให้ดี ลดละเลิกบุหรี่
- การรอกระดูกเชื่อมติดกับรากฟันเทียม ใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือน หลังจากฝังรากเทียม ในช่วงเวลานี้ต้องอดทน ไม่ใช้แรงบดเคี้ยวในบริเวณที่ทำรากฟันเทียม
- การยึดติดครอบฟันบนรากฟันเทียม สามารถใช้งานได้เหมือนฟันธรรมชาติ ระยะนี้เริ่มใช้งานได้อย่างปกติ แต่ต้องดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง
การดูแลตัวเองหลังทำรากฟันเทียม
1 – 24 ชั่วโมงแรกหลังทำ การดูแลที่ดีจะช่วยลดอาการบวม เจ็บ และป้องกันการติดเชื้อ
- กัดผ้าก๊อซอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อย 30-60 นาที หลังผ่าตัด และเปลี่ยนผ้าก๊อซทุก 30 นาที หรือเมื่อเปียกชุ่มด้วยเลือด กัดให้แน่นแต่ไม่แรงจนเกินไป เพื่อช่วยให้เลือดจับตัวเป็นลิ่ม และหยุดไหลดี
- ประคบเย็นบริเวณใบหน้าด้านที่ทำ ใช้ถุงน้ำแข็งห่อผ้าประคบไว้ 15 นาที แล้วพัก 15 นาที ในช่วง 6-8 ชั่วโมงแรก โดยหลีกเลี่ยงการประคบติดต่อกันนานเกินไปจนผิวหนังบาดเจ็บ เพื่อช่วยลดการบวม ลดอาการเจ็บปวด และลดการอักเสบ
- กินยาตามแพทย์สั่ง และปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด
- กินอาหารเหลวและอ่อนนุ่ม เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม (ไม่ร้อนจัด) ซุปครีม น้ำผลไม้ปั่น (ไม่เปรี้ยวจัด) โปรตีนเชค ในช่วงสัปดาห์แรกหลังผ่าตัด
- พักผ่อน นอนหลับให้เพียงพอ อย่างน้อย 8-10 ชั่วโมง/วัน โดยในวันแรกหลังทำ ควรนอนยกหัวสูงกว่าตัว 30-45 องศา (ใช้หมอน 2-3 ใบ) จะช่วยให้ร่างกายซ่อมแซมเนื้อเยื่อได้ดีและลดการบวม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- หลีกเลี่ยงการคายน้ำลายหรือบ้วนปากแรง เนื่องจากจะทำให้ลิ่มเลือดหลุดออก เกิด “Dry Socket” หรือแผลเปิด เจ็บปวดมาก หากมีน้ำลาย ให้กลืน
- หลีกเลี่ยงการดูดอะไรผ่านหลอด เช่น น้ำผลไม้ กาแฟ หรือเครื่องดื่มใดๆ เนื่องจากแรงดูดจะทำให้ลิ่มเลือดที่ปิดแผลหลุดออก
- งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ อย่างน้อย 2 สัปดาห์ เนื่องจากนิโคตินทำให้หลอดเลือดหดตัว การไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงแผลลดลง ส่วนเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทำให้เลือดออกง่าย และลดประสิทธิภาพของยาปฏิชีวนะ
- งดออกกำลังกายหนัก อย่างน้อย 2-3 วัน เช่น วิ่ง ยกของหนัก ออกกำลังกายที่ต้องออกแรงมาก เนื่องจากอาจทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น และมีเลือดออกมากผิดปกติได้
- หลีกเลี่ยงการแคะแกะแผล หรือสัมผัสบริเวณที่ผ่าตัด เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากมือเข้าสู่แผล รวมถึงการใช้ลิ้นดัน หรือดึงรั้งแก้มบริเวณที่ทำ
- งดแปรงฟันบริเวณแผลใน 24 ชั่วโมงแรก ควรใช้เพียงน้ำเปล่าบ้วนปากเบาๆ
วันที่ 2-7 หลังการทำรากฟันเทียม
- แปรงฟันอย่างถูกวิธี ด้วยแปรงสีฟันขนนุ่มพิเศษ บริเวณฟันที่ไม่ได้ทำ สามารถแปรงฟันได้ตามปกติ หลังอาหารทุกครั้ง หรือ อย่างน้อย 2 ครั้งเช้า-เย็น
- บ้วนปากด้วยน้ำเกลือ อมค้างไว้ 30 วินาที แล้วคายออกเบาๆ หลังแปรงฟันและหลังอาหาร วันละ 3-4 ครั้ง เพื่อฆ่าเชลดจำนวนเชื้อแบคทีเรีย ลดการอักเสบ ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น
เดือนที่ 2-6 ช่วงรอกระดูกขากรรไกรเชื่อมติดกับรากฟันเทียม
- ไม่ใช้แรงบดเคี้ยวบริเวณรากฟันเทียม ถึงแม้แผลจะหายแล้ว แต่กระดูกอาจยังไม่แข็งแรงพอ
- รักษาสุขภาพช่องปาก ด้วยการแปรงฟัน และใช้ไหมขัดฟัน
- เข้ารับการตรวจติดตามตามนัดของทันตแพทย์ หากมีอาการผิดปกติให้ติดต่อแจ้งทางคลินิกทันที
อาการผิดปกติที่ควรพบทันตแพทย์
- รากฟันเทียมโยก
- มีหนองหรือเลือดออกจากแผลมากผิดปกติ
- เจ็บปวดผิดปกติหลังผ่านไปแล้ว 1 เดือน
ดูแลตัวเองอย่างไรหลังใส่ครอบฟัน
เมื่อกระดูกเชื่อมกับรากฟันเทียมดีแล้ว ทันตแพทย์จะใส่ครอบฟันบนรากฟันเทียม ซึ่งสามารถใช้งานได้เหมือนฟันแท้ ดังนั้น การดูแลช่องปาก จึงเหมือนการดูแลฟันทั่วไปโดยปกติ ทั้งด้านการการทำความสะอาดด้วยการแปรงฟัน การใช้ไหมขัดฟันและการเข้าพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากทุก 6 เดือน
คำถามที่พบบ่อย
รากฟันเทียมจะผุเหมือนฟันแท้ไหม
ตัวรากฟันเทียมทำจากไทเทเนียมจึงไม่ผุ และครอบฟันเซรามิกก็ไม่ผุเช่นกัน แต่ เหงือกและกระดูกรอบๆ ยังสามารถเกิดการอักเสบติดเชื้อได้ หากทำความสะอาดไม่ดี
ทำรากฟันเทียมต้องงดสูบบุหรี่นานแค่ไหน
- ก่อนผ่าตัด อย่างน้อย 1-2 สัปดาห์
- หลังผ่าตัด อย่างน้อย 2-4 สัปดาห์
เจ็บไหมตอนทำรากฟันเทียม
ไม่เจ็บเลย เพราะทำภายใต้ยาชาเหมือนการอุดฟันหรือถอนฟัน หลังทำอาจรู้สึกระบมได้ในช่วง 2-3 วันแรก แต่สามารถรับประทานยาแก้ปวดบรรเทาอาการปวดได้
รากฟันเทียม 1 ซี่ ราคาประมาณเท่าไหร่
- รากฟันเทียม (เกาหลี) ราคาประมาณ 30,000-50,000 บาท/ซี่
- รากฟันเทียม (ยุโรป/อเมริกา) ราคาประมาณ 60,000-120,000 บาท/ซี่
เป็นโรคเบาหวานทำได้ไหม
ควรแจ้งให้ทันตแพทย์ทราบก่อนเข้ารับการทำรากฟันเทียม เพื่อวางแผนการรักษา โดยควรควบคุมระดับน้ำตาลให้ดี (HbA1c < 7%)
ทำรากฟันเทียมแล้วต้องกลับไปตรวจบ่อยแค่ไหน
พบทันตแพทย์ตามปกติ โดย ในช่วง 3 เดือนแรก ควรพบทันตแพทย์ตามนัด หลังจากนั้น ตรวจสุขภาพช่องปาก ขูดหินปูน ทุก 6 เดือน และตรวจฟันประจำปี
ทำรากฟันเทียมแล้วสามารถทำ MRI ได้ไหม
รากฟันเทียมไทเทเนียมไม่ใช่แม่เหล็ก ไม่รบกวนการเอ็มอาร์ไอ แต่อาจทำให้ภาพเบลอเล็กน้อยในบริเวณรอบๆ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ทราบก่อน MRI
หากรากฟันเทียมเสีย ทำใหม่ได้ไหม
ทันตแพทย์จะต้องถอดออกและรอให้แผลหาย 3-6 เดือน ทันตแพทย์จะวินิจฉัยการแก้ไขอย่างเหมาะสมในแต่ละเคส

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)



