ทำรากฟันเทียม (Dental Implant) ต้องถอนฟันไหม?

ทำรากฟันเทียม

“รากฟันเทียมต้องถอนฟันไหม” ทันตแพทย์จะพิจารณาการถอนฟัน ตามสุขภาพช่องปาก และปัญหาที่เกิดขึ้นจากต้นตอ โดยเฉพาะในฟันผุลุกลามที่อาจเกิดการติดเชื้อ อักเสบในตำแหน่งที่มองไม่เห็น และเข้าถึงได้ยาก

รากฟันเทียม (Dental Implant)

ทำไมต้องรากฟันเทียม

รากฟันเทียม คือ การรักษารากฟัน ไม่ให้สูญเสียฟันแท้ ด้วยการ ฝังรากฟันเทียม ให้ยึดติดกับกระดูกขากรรไกร ในบริเวณที่ไม่มีฟันและรากฟัน

รากฟันเทียม ทำจากไทเทเนียม ที่สามารถเข้ากันได้ดีกับเนื้อเยื่อ และกระดูก ทันตแพทย์จะทำฟันปลอม หรือครอบฟันมายึดกับรากเทียม ทดแทนฟันที่หลุดไป เพื่อให้เคี้ยวได้เทียบเท่าฟันจริง

รากฟันเทียม ประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่

  • ตัวรากฟันเทียม (Implant Fixture)  สกรูไทเทเนียม ที่ฝังลงไปในกระดูกขากรรไกร ทำหน้าที่เป็นรากฟันเทียม รับและกระจายแรงบดเคี้ยว
  • เดือยเชื่อมต่อ (Abutment) ส่วนเชื่อมระหว่างรากฟันเทียม และครอบฟัน
  • ครอบฟัน (Crown) ฟันเทียมที่มองเห็นจากภายนอก ผลิตจากวัสดุเซรามิก หรือเซอร์โคเนีย ให้ดูเหมือนฟันแท้

การทำรากฟันเทียมต้องถอนฟันไหม

รากฟันเทียม

ขึ้นอยู่กับสภาพฟัน และสภาวะช่องปาก โดยรากฟันเทียมถูกออกแบบมาเพื่อ ทดแทนฟันที่หายไป ดังนั้น หากยังมีฟันอยู่ในตำแหน่งที่ต้องการทำรากฟันเทียม ไม่ว่าจะเป็นฟันผุ ฟันแตก หรือฟันที่รักษารากฟัน แต่สุดท้ายต้องถอน ก็ต้องนำฟันนั้นออกก่อน

เคสที่จำเป็นต้องถอนฟันก่อนทำรากฟันเทียม

  • ฟันผุถึงโพรงประสาทและรักษารากฟันไม่ได้ หรือโครงสร้างฟันเหลือน้อย ครอบฟันไม่ได้ การถอนฟัน แล้วเปลี่ยนเป็นรากฟันเทียม จะเหมาะสมกว่า
  • ฟันแตกหักในแนวตั้งถึงรากฟันลงไปถึงราก ทำให้รักษาไม่ได้ ต้องถอนออก แล้วทำรากฟันเทียมแทน
  • ฟันโรคเหงือกระยะรุนแรง (Advanced Periodontitis) ฟันที่โยก เพราะกระดูก ถูกทำลายจากโรคเหงือก ต้องถอนออก เนื่องจากการทำรากฟันเทียมในกระดูกที่ไม่แข็งแรงอาจไม่ประสบความสำเร็จ
  • ฟันผุที่ถอนนานแล้ว แต่ยังไม่ได้ทำรากฟันเทียม กระดูกขากรรไกรอาจยุบตัวลง ทำให้ต้องปลูกกระดูกก่อน จึงจะทำรากฟันเทียมได้

แม้จะถอนฟันก็มี 3 ช่วงเวลา ในการฝังรากฟันเทียม

  1. ฝังรากฟันเทียมทันทีหลังถอนฟัน (Immediate Implant) คือ การใส่รากฟันเทียมในวันเดียวกับที่ถอนฟัน เหมาะกับ กรณีที่ไม่มีการอักเสบรุนแรง และ กระดูกที่เหลือสามารถยึดรากเทียมได้แน่น ไม่มีการติดเชื้อ หรืออักเสบ ในตำแหน่งที่จะถอน มีกระดูกเพียงพอ สำหรับยึดรากฟันเทียม สามารถปลูกกระดูกได้ และสุขภาพแข็งแรง การรักษาวิธีนี้ คนไข้ไม่สามารถตัดสินใจเองได้ ทันตแพทย์จะตรวจสภาพกระดูกผ่านการ X-ray อย่างละเอียด และประเมินว่าอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถฝังรากเทียมหลังถอนฟันได้
  2. ฝังหลังถอน 2–3 เดือน (Early Implant) ใช้เมื่อมีการอักเสบเล็กน้อย หรือจำเป็นต้องปรับกระดูก รอให้เนื้อเยื่อเหงือกปิดตัวดีขึ้นก่อน ให้เนื้อเยื่อสมานตัวแล้วจึงฝังรากฟันเทียม
  3. ฝังหลังถอน 4–6 เดือนขึ้นไป (Delayed Implant) กรณีที่ต้องปลูกกระดูก หรือฟื้นฟูสภาพเหงือก เมื่อกระดูกขากรรไกรไม่เพียงพอ ต้องปลูกกระดูกให้หายก่อน จึงจะทำรากฟันเทียมได้

เคสที่ไม่ต้องถอนฟันเพื่อทำรากฟันเทียม

ฟันยังแข็งแรงดีหรือผุไม่ถึงราก ในตำแหน่งข้างเคียงกับช่องว่างที่ต้องการฝังรากฟันเทียม ก็ไม่จำเป็นต้องถอน แต่ตำแหน่งที่จะฝังรากเทียมต้องว่างเสมอ เนื่องจาก

  1. มีช่องว่างจากฟันที่ถอนไป ไม่มีฟันในตำแหน่งนั้น จึงสามารถฝังรากฟันเทียมได้ โดยไม่ต้องถอนเพิ่ม
  2. ฟันผุในตำแหน่งที่อยากทำรากฟันเทียม แต่รักษารากฟัน และโครงสร้างฟันยังแข็งแรง ทันตแพทย์จะแนะนำรักษารากฟันแทน ไม่ใช่ทำรากฟันเทียม
  3. ต้องการทำรากฟันเทียมในตำแหน่งอื่นที่ไม่มีฟัน ในขณะที่ฟันที่มีปัญหา อยู่คนละตำแหน่งกัน ฟันที่มีปัญหาก็ไม่จำเป็นต้องถอน ในการทำรากฟันเทียมในตำแหน่งนั้น

ใครบ้างไม่เหมาะกับการทำรากฟันเทียม

  • ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำ เพราะอาจทำให้เกิดอาการแทรกซ้อนระหว่างการรักษาได้ 
  • ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง และยังไม่สามารถควบคุมอาการได้ เช่น
    • โรคเบาหวาน
    • โรคหัวใจ
    • ผู้ที่อยู่ระหว่างรักษาด้วยรังสีบำบัดบริเวณคอ หรือศีรษะ
  • เด็กและวัยรุ่นที่กระดูกขากรรไกรยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่
  • ฟันมีการติดเชื้อ หรือการอักเสบบริเวณโดยรอบ การปลูกรากฟันเทียมแบบทันที อาจไม่ใช่วิธีการที่เหมาะสม เนื่องจากการอักเสบ หรือติดเชื้อบริเวณที่จะทำการปลูกรากฟันเทียม อาจส่งผลให้การปลูกรากฟันเทียมล้มเหลวได้

ขั้นตอนการทำรากฟันเทียม

ทำรากฟันเทียม
  1. ทันตแพทย์จะประเมินตำแหน่งของฟันที่หายไป ความหนาแน่นของกระดูกขากรรไกร สุขภาพเหงือกและฟันที่เหลืออยู่ รวมถึงโรคประจำตัว หรือปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งผลต่อการรักษา
  2. เตรียมสภาพช่องปาก (ถ้าจำเป็น) หากกระดูกขากรรไกรไม่เพียงพอ ทันตแพทย์จะทำการปลูกกระดูก (Bone Grafting) โดยต้องรอให้กระดูกเชื่อมติดแน่น ในระยะเวลา 4–6 เดือน ก่อนฝังรากฟันเทียม
  3. ฝังรากฟันเทียม เป็นการผ่าตัดเล็กที่บรรเทาอาการปวด ความเจ็บด้วยการฉีดยาชา 
  4. รอให้กระดูกยึดติด (Osseointegration)
  5. ใส่ครอบฟันถาวร ให้พอดีกับโครงสร้างฟันจริง แล้วยึดครอบฟันให้พอดีกับรากฟันเทียม และความสวยงามในทุกอิริยาบท
  6. ติดตามผลการรักษาด้วยการตรวจช่องปาก และการถ่ายภาพรังสีเป็นระยะ 3, 6, 12 เดือน และทุกปีๆ ละ 1 ครั้ง

เทคนิคทำรากฟันเทียมทันที (Immediate Implant)

ฝังรากฟันเทียมพร้อมถอนฟันในวันเดียว หรือ Immediate Implant เป็นเทคนิคการถอนฟัน โดยไม่ให้กระดูกแตกหัก เสียหาย ทันตแพทย์จึงใช้เทคนิคการถอนฟันแบบการกรอแบ่งฟัน (Atraumatic Extraction) เพื่อลดความเสียหาย และยังคงสภาพกระดูกฟัน เมื่อทันตแพทย์ประเมินแล้วว่ากระดูกอยู่ในสภาพดี ก็จะเข้าสู่ขั้นตอนการฝังรากฟันเทียมทันที

ข้อดีของรากฟันเทียม VS ฟันปลอม

ฟันทดแทน
  • รากฟันเทียม มีอายุการใช้งานยาวนาน และทนต่อการใช้งาน เหมือนฟันธรรมชาติ ช่วยให้สามารถบดเคี้ยวอาหาร จึงไม่ทำให้การกิน หรือพูดต้องสะดุด ต่างจาก ฟันปลอม ที่อาจต้องกรอฟันข้างเคียง 
  • การใส่รากฟันเทียม ช่วยป้องกันฟันข้างเคียงเคลื่อนตัว รากฟันเทียม จะทำหน้าที่แทนฟันที่หายไป และป้องกันไม่ให้ฟันข้างเคียงเคลื่อนที่มาปิดช่องว่าง ซึ่งจะช่วยรักษารูปทรงของฟันและป้องกันการเสียหายเพิ่มเติม

รากฟันเทียม vs สะพานฟัน vs ฟันปลอมถอดได้

รากฟันเทียมสะพานฟันฟันปลอมถอดได้
ราคาเริ่มต้น35,000–80,000 บาท/ซี่15,000–30,000 บาท5,000–20,000 บาท
อายุการใช้งาน10–20 ปี หรือตลอดชีวิต5–15 ปี3–10 ปี
กระทบฟันข้างเคียงไม่กระทบต้องกรอฟัน 2 ซี่ไม่กระทบ
การรักษากระดูกรักษาได้กระดูกยุบตามเวลากระดูกยุบตามเวลา
ความสะดวกไม่ต้องถอดไม่ต้องถอดต้องถอดทำความสะอาด
เหมือนฟันแท้ที่สุดมากปานกลาง
ระยะเวลารักษา3–12 เดือน2–4 สัปดาห์2–4 สัปดาห์

กรณีที่มีการถอนฟันไปนานแล้ว แล้วต้องการทำรากฟันเทียม จะต้องเข้ารับการรักษาดูแลช่องปากตามขั้นตอนต่างๆ เพื่อให้ช่องปากอยู่ในสภาพพร้อมกับการใส่รากฟันเทียมที่สุด เพราะการยุบตัวของกระดูกอาจเป็นปัญหา ทำให้การรักษาทำได้ยากขึ้น รวมถึงค่าใช้จ่ายก็จะเพิ่มสูงขึ้น

ขณะเข้ารับการทำรากฟันเทียมจะรู้สึก เหมือนกับการถอนฟันหรือเจ็บน้อยกว่า
ความรู้สึกไม่กระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

บางเคสอาจจำเป็นต้องปลูกกระดูก ขึ้นอยู่กับปริมาณกระดูกขากรรไกรที่เหลืออยู่ หากกระดูกมีปริมาณ และความหนาแน่นเพียงพอ สามารถฝังรากฟันเทียมได้เลยโดยไม่ต้องปลูกกระดูก รากฟันเทียม อยู่กับเราได้ถึง 10–20 ปี หรือตลอดชีวิต (ขึ้นอยู่กับการดูแลฟัน)

ใครไม่ควรทำรากฟันเทียม

  • ผู้ที่มีโรคเบาหวานควบคุมไม่ได้
  • ผู้ที่สูบบุหรี่จัด
  • ผู้ที่อยู่ระหว่างรักษามะเร็งด้วยรังสีบำบัดบริเวณศีรษะและคอ (ควรปรึกษาทันตแพทย์)

กรณีที่กระดูกขากรรไกรบาง อาจต้องมีการปลูกกระดูก เพื่อรองรับรากเทียม อย่างไรก็ตามการทำรากฟันเทียมในตำแหน่งที่ยังมีฟันอยู่ จะต้องถอนฟันออกก่อนเสมอ เพราะรากฟันเทียมต้องฝังลงในกระดูกขากรรไกรที่ว่าง

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์