ปวดฟันแต่ไม่มีรอยผุ ต้องรักษารากฟัน (dental implant) หรืออุดฟัน

ปวดฟันแต่ไม่มีรอยผุ

ทำไมฟันถึงปวดจนนอนไม่หลับ แต่พอส่องกระจกดู กลับไม่มีรอยฟันผุเลยสักรอย บางคนเลยคิดว่าไม่ใช่เรื่องร้ายแรง พอทนได้ก็ปล่อยไว้ ทานยาแก้ปวดทนไป จนกระทั่งวันหนึ่งปวดจนทนไม่ไหว พอไปหาหมอ กลับได้ยินว่า “ต้องรักษารากฟัน“

สัญญาณการปวดฟันอาจ ไม่ใช่แค่..ฟันผุ

ฟันมีโครงสร้าง 3 ชั้นด้วยกัน ประกอบไปด้วย

  1. เคลือบฟัน (Enamel) ชั้นนอกสุด เป็นชั้นที่แข็งที่สุด ไม่มีเส้นประสาท จึงไม่เจ็บเมื่อถูกกระทบ ทำหน้าที่ป้องกันฟัน เมื่อสึกหรอหรือเสียหาย จะฟื้นฟูเองไม่ได้
  2. เนื้อฟัน (Dentin) ชั้นกลาง เนื้อฟันที่นุ่มกว่าเคลือบฟัน จะมีท่อเดนทินเล็กๆ เชื่อมต่อกับเส้นประสาท เมื่อฟันผุจนถึงชั้นนี้ จะเริ่มรู้สึกเสียวและเจ็บ การอุดฟันมักทำเมื่อฟันผุถึงชั้นนี้
  3. เนื้อเยื่อประสาทฟัน (Pulp) ชั้นในสุด ประกอบด้วยเส้นประสาท เส้นเลือด และเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เป็นศูนย์กลางความรู้สึกของฟัน เมื่อติดเชื้อหรืออักเสบ จะปวดมาก ต้องรักษารากฟันเมื่อชั้นนี้มีปัญหา
ฟันผุ อย่าปล่อยไว้นาน

สาเหตุที่ทำให้ฟันปวดโดยไม่มีรอยผุ

1. ฟันผุลึกซ่อนอยู่ภายใน

อาจเริ่มจากซอกฟันหรือใต้เคลือบฟัน แบคทีเรียกัดกร่อนจากภายในออกมาภายนอก เมื่อมองด้วยตาเปล่าอาจไม่เห็น ต้องเอ็กซ์เรย์ รอยผุอาจเป็นรูเล็กๆ แต่ภายในกว้างมาก เหมือนภูเขาน้ำแข็ง

อาการ

  • ปวดหรือเสียวฟันเวลาทานน้ำเย็น หรือของหวาน
  • มีกลิ่นปาก
  • ปวดฟันก่อนนอน อยู่ดีๆก็ปวดขึ้นมาเอง

แนวทางการรักษา

  • หากรอยผุไม่ถึงโพรงประสาทฟัน สามารถอุดฟันได้
  • หากรอยผุลึกถึงโพรงประสาทฟัน ต้องทำการรักษารากฟัน
  • หากผุมากไม่สามารถบูรณะฟันหลังการรักษารากได้ จะเป็นต้องถอนฟัน

2. รอยร้าวของเคลือบฟัน

จากการกัดของแข็ง เช่น น้ำแข็ง กระดูก ถั่ว กัดฟันขณะหลับ ได้รับการกระทบกระแทก หรือฟันที่เคยอุดฟันมาก่อน อาจอ่อนแอลง

อาการ

  • เจ็บแปลบๆ เฉพาะตอนกัด
  • รู้สึกเสียวเมื่อกินของเย็น-ร้อน
  • บางครั้งเจ็บ บางครั้งไม่เจ็บ
  • มองไม่เห็นรอยร้าว ต้องใช้กล้องขยายพิเศษ

แนวทางการรักษา

  • รอยร้าวตื้น แพทย์จะพิจารณาอุดฟันหรือครอบฟัน
  • รอยร้าวลึกถึงเนื้อประสาท ต้องรักษารากฟันแล้วครอบฟัน
  • รอยร้าวลึกถึงรากอาจจำเป็นต้องถอนฟัน

3. การสึกหรอของเคลือบฟัน

จากการแปรงฟันแรงเกินไป ใช้ยาสีฟันขัดฟันที่หยาบเกินไป กินอาหารหรือเครื่องดื่มที่เป็นกรดบ่อยๆ โรคกรดไหลย้อน อาเจียนบ่อย หรือนักว่ายน้ำ(มีการกัดกร่อนจากคลอลีนในน้ำ)

อาการ

  • เสียวฟันมาก โดยเฉพาะตอนแปรงฟัน
  • เห็นฟันสีเหลือง (เพราะเคลือบฟันบางลง เห็นงาช้างข้างใน)
  • ฟันสั้นลง ผิวฟันไม่เรียบ

แนวทางการรักษา

  • ไม่ปวดหรือเสียวฟันมาก สามารถทายา เปลี่ยนนิสัยการแปรงฟัน
  • กรณีปวดปานกลาง ท้นตแพทย์วินิจฉัยแล้วพบว่าควรอุดฟันด้วยวัสดุพิเศษ หรือทำ Veneer
  • กรณีที่ปวดมาก จำเป็นต้องรักษารากฟันแล้วครอบฟัน

4. โรคเหงือกและกระดูกรอบฟัน

อาการ

  • เหงือกบวม แดง เลือดออกง่าย
  • มีหนองซึมออกจากเหงือก
  • กลิ่นปากเหม็น
  • ฟันโยก
  • ปวดแบบทื่อๆ ไม่แน่นอน

แนวทางการรักษา

  • ขูดหินปูน ทำความสะอาดใต้เหงือก
  • ผ่าตัดเหงือก (กรณีรุนแรง)

5. ไซนัสอักเสบ (Sinusitis)

จากโพรงไซนัสอยู่เหนือรากฟันกรามบน เมื่อไซนัสบวม กดทับรากฟันทำให้ปวด ปวดหลายซี่พร้อมกัน โดยเฉพาะกรามบน ปวดเพิ่มขึ้นเมื่อก้มหน้า

แนวทางการรักษา

รักษาไซนัสอักเสบก่อน ไม่ต้องอุดฟันหรือรักษารากฟัน ถ้ารักษาไซนัสแล้วฟันหายปวด แสดงว่าไม่ใช่ปัญหาที่ฟัน

6. การบดเคี้ยวที่ผิดปกติ

จากการฟันไม่ได้แนว กัดกระทบกันผิดปกติ มีฟันหายไป ทำให้ฟันข้างๆ เอียงเข้ามา อุดฟันหรือครอบฟันที่สูงเกินไป

อาการ

  • ปวดตอนกัดหรือเคี้ยว
  • กล้ามเนื้อขากรรไกรเมื่อย
  • อาจมีเสียงดังที่ขากรรไกรตอนอ้าปาก
  • ปวดศีรษะร่วมด้วย

แนวทางการรักษา

  • ปรับการกัด (Occlusal Adjustment)
  • จัดฟันแบบปกติหรือ จัดฟันใส (Orthodontic treatment)
  • เปลี่ยนอุดฟันหรือครอบฟันที่สูงเกินไป
  • ใส่เครื่องมือป้องกันการกัดฟัน (Night Guard)

7. ฟันแตก ฟันร้าวภายใน

ฟันแตก ฟันร้าวภายใน โดยเฉพาะในฟันที่เคยรักษารากฟันแล้วแต่ไม่ครอบฟัน ฟันที่อุดฟันใหญ่มาก ทำให้โครงสร้างอ่อนแอ การกัดของแข็งมากเกินไป

อาการ

  • ปวดมากเฉพาะเวลากัด
  • ปวดแปลบๆ เวลาปล่อย
  • บางครั้งเห็นเส้นร้าว บางครั้งไม่เห็น

แนวทางการรักษา

  • ขึ้นกับตำแหน่งและความลึกของรอยร้าว
  • อาจต้องรักษารากฟันแล้วครอบฟัน
  • กรณีร้าวลึกถึงราก อาจต้องถอนฟัน

ปวดฟัน ไม่ควรปล่อยไว้ พบทันตแพทย์เพื่อวินิจฉัยโดยละเอียด

อุดฟัน VS รักษารากฟัน ต่างกันอย่างไร?

อุดฟัน (Dental Filling)

การอุดฟัน คือ การเอาวัสดุทันตกรรมมาอุดเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากฟันผุ หลังจากทันตแพทย์เจาะเอาส่วนที่ผุออกไปแล้ว

ถอนฟัน อุดฟัน ขูดหินปูน
  • ฟันผุที่ยังไม่ลึกถึงเนื้อประสาท
  • รอยผุขนาดเล็กถึงปานกลาง
  • ฟันที่ยังมีโครงสร้างที่แข็งแรงเหลืออยู่มาก
  • ไม่มีการติดเชื้อที่รากฟัน

ขั้นตอนการอุดฟัน

  1. ฉีดยาชา (บางเคสไม่จำเป็นต้องฉีดยาชา ขึ้นอยู่กับระดับความลึก หากใกล้โพรงประสาทฟัน ทันตแพทย์จึงจะแนะนำให้ทำการฉีดยาชา)
  2. เจาะฟันผุ เอาส่วนที่ผุออกให้หมด
  3. หากรอยผุลึก ทารองพื้น ปกป้องเนื้อประสาทฟัน
  4. อุดด้วยวัสดุอุดฟัน  เช่น Composite (มีสีฟัน), Amalgam (มีสีเงิน) ฯลฯ
  5. เช็คความสูงของวัสดุที่ทำการอุดฟันให้ได้ระดับเดียวกับฟันข้างเคียง
  6. ขัดวัสดุอุดฟันให้เรียบ กัดสบาย ไม่รู้สึกสากฟัน

วัสดุอุดฟันที่นิยม

วัสดุข้อดีข้อจำกัดราคา
คอมโพสิต (composite)สีเหมือนฟันแท้ มีความแข็งแรงอายุการใช้งาน 5-7 ปี900-3,000 บาท
อมัลกัม (Amalgam)ทนทาน ราคาประหยัดสีเงิน800-3,000 บาท
ทองคำ หรือเซรามิก (Inlay/Onlay)ทนทาน 15-30 ปีราคาสูง ต้องทำ 2 ครั้ง8,000-15,000 บาท

รักษารากฟัน (Root Canal Treatment)

รักษารากฟัน

การรักษารากฟัน คือ การเอาเนื้อประสาท และเส้นเลือดที่ติดเชื้อหรืออักเสบออกจากรากฟันออก แล้วทำความสะอาดภายในราก ฆ่าเชื้อ และอุดปิดรากฟันให้สนิท เพื่อให้ฟันอยู่ในปากต่อไปได้โดยไม่เจ็บปวด

รักษารากฟันเหมาะกับใคร

  • ฟันผุลึกจนถึงเนื้อประสาท
  • เนื้อประสาทติดเชื้อหรืออักเสบ
  • ฟันแตกจนถึงเนื้อประสาท
  • ฟันที่เคยกระทบกระแทกจนเส้นประสาทฟันตาย
  • มีหนองที่ปลายรากฟัน

ข้อดีของการรักษารากฟัน

  • ช่วยรักษาฟันแท้ไว้ได้ ไม่ต้องถอน
  • ใช้งานได้เหมือนฟันปกติ (ถ้าครอบฟัน)
  • ช่วยรักษาโครงสร้างกระดูกขากรรไกร
  • ถูกกว่าการถอดฟันแล้วทำฟันเทียม

อุดฟัน แตกต่างจากรักษารากฟัน อย่างไร

อุดฟันรักษารากฟัน
ความลึกของฟันผุไม่ถึงโพรงประสาทฟันลึกถึงโพรงประสาท
อาการปวดเสียว เจ็บเล็กน้อยปวดต่อเนื่อง แม้ทานยาก็ไม่หาย
จำนวนในการเข้ารักษา1 ครั้ง2-5 ครั้ง
อายุการใช้งาน5-15 ปี ขึ้นอยู่กับวัสดุ10-20 ปีขึ้นไป (ร่วมกับการครอบฟัน)

10 สัญญาณบอกว่าต้องรักษารากฟัน ไม่ใช่แค่อุดฟัน

  1. ปวดแบบต่อเนื่องไม่หยุด
  2. ปวดเมื่อกินของร้อน แต่ทุเลาเมื่อกินของเย็น
  3. มีหนองหรือฝีที่เหงือก
  4. ฟันเปลี่ยนสี
  5. เหงือกบวมรอบๆ ฟัน
  6. ปวดตอนกัด ปวดตอนเคี้ยว
  7. ปวดแล้วหาย ปวดอีก แบบว่ากลับมาเป็นซ้ำๆ
  8. X-Ray พบรอยดำที่ปลายรากฟัน
  9. ฟันผุลึกมาก
  10. เคยอุดฟันแล้ว แต่ปวดอีก

คำถามที่พบบ่อย

อุดฟันแล้วยังปวดต่อ ปกติไหม

หากปวดเล็กน้อย 1-3 วันแรก เป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะถ้าฟันผุค่อนข้างลึก อาการปวดควรลดลงเรื่อยๆ ไม่ใช่ปวดมากขึ้น หากปวดมากขึ้น หรือปวดเกิน 1 สัปดาห์ ให้กลับไปพบทันตแพทย์ อาจต้องรักษารากฟันในที่สุด

รักษารากฟันเจ็บไหม

ระหว่างทำไม่เจ็บเลย เพราะฉีดยาชา หลังทำเจ็บเล็กน้อยใน 2-3 วันแรก แต่ควบคุมได้ด้วยยาแก้ปวด (เจ็บน้อยกว่าปวดฟันที่ปล่อยทิ้งโดยไม่รักษามาก)

รักษารากฟันแล้วต้องครอบฟันเสมอไหม

ควรครอบฟัน โดยเฉพาะฟันกรามที่ใช้เคี้ยว ฟันที่รักษารากฟันแล้วจะเปราะ แตกง่าย หากไม่ครอบ มีโอกาสแตกสูง แล้วต้องถอนฟัน ฟันหน้าอาจไม่ต้องครอบถ้าโครงสร้างฟันยังแข็งแรง

ฟันผุเล็กๆ ทิ้งไว้ได้ไหม

ฟันผุจะไม่หายเอง แต่จะลุกลามเร็วมาก ยิ่งทิ้งไว้นาน ยิ่งต้องรักษาแพงขึ้น จากอุดฟัน 800-2,000 บาท กลายเป็นรักษารากฟัน 8,000-35,000 บาท หรือถอนฟันแล้วทำฟันเทียม 35,000-70,000 บาท

หากไม่มีเงินรักษารากฟัน มีทางเลือกอื่นไหม

Alpine Dental Clinic แบ่งการชำระเงินเป็นครั้งๆตามการรักษา ทำให้ไม่ต้องจ่ายทั้งหมดตั้งแต่เริ่มทำการรักษา

ฟันที่รักษารากฟันแล้วใช้ได้นานแค่ไหน

หากครอบฟันและดูแลดี: 10-20+ ปี บางคนใช้ได้ตลอดชีวิต หากไม่ครอบฟัน: 2-5 ปี มักแตก ต้องถอนฟัน

ทำไมบางคนอุดฟันแล้วไม่ปวด บางคนปวดต้องรักษารากฟัน

ขึ้นอยู่กับความลึกของฟันผุ (ยิ่งลึก ยิ่งเสี่ยง) ระยะเวลาที่ปล่อยทิ้งไว้ (ยิ่งนาน เชื้อยิ่งลุกลาม) ความไวของเนื้อประสาท (แต่ละคนต่างกัน เหมือนการเสียวฟันบางคนกินน้ำแข็งได้ไม่เสียวฟัน บางคนกินไม่ได้เลย) รวมถึงประสบการณ์ทันตแพทย์ในการประเมิณว่าต้องรักษารากฟันหรือแค่อุดฟันก็เพีงพอในการรักษาผู้ป่วย

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์

หมอลี

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)

ทันตแพทย์ Alpine Dental Clinic คุณหมอด้านรากฟันเทียม ใส่ฟัน วีเนียร์ ทันตแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมหาวิทยาลัยมหิดล (เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทอง) ดูประวัติแพทย์