ครอบฟัน (Dental Crown) คืออะไร ทำไมต้องทำ
ครอบฟัน (Dental Crown) หรือ วัสดุห่อหุ้มฟันเทียมที่หุ้มทับฟันแท้ทั้งซี่ เพื่อให้ฟันมีรูปร่าง ขนาด ความแข็งแรง และความสวยงามให้กับฟันที่ได้รับความเสียหาย ครอบฟันจะถูกทำขึ้นมาเฉพาะบุคคล ตามขนาดและรูปร่างของฟันแต่ละคน แล้วยึดติดกับฟันแท้อย่างถาวรด้วยกาวพิเศษทางทันตกรรม
- หุ้มฟันทั้งซี่ ครอบทับฟันแท้ 360 องศา ไม่เหมือนการอุดฟันที่อุดเฉพาะส่วนที่ผุ
- แต่ละซี่จะถูกออกแบบและทำขึ้นมาเฉพาะสำหรับคุณ ไม่มีครอบฟันแบบสำเร็จรูป
- ไม่สามารถถอดออกได้ ต่างจากฟันปลอม คุณจะรู้สึกและใช้งานเหมือนฟันแท้
- มีหลายวัสดุ เช่น โลหะ, เซรามิก, หรือ Zirconia (ขึ้นอยู่กับความต้องการและตำแหน่งฟัน)
ทำไมต้องครอบฟัน

- ปกป้องฟันที่อ่อนหลังรักษารากฟัน โดยเมื่อคุณรักษารากฟันเสร็จ
- เส้นประสาทและหลอดเลือดถูกเอาออก ฟันจึงไม่ได้รับการหล่อเลี้ยงอีกต่อไป กลายเป็นฟันตาย แห้งกรอบ เปราะบางง่าย
- โครงสร้างฟันถูกทำลายมาก จากการที่ต้องเจาะฟันเพื่อเข้าถึงรากฟัน ทำให้เหลือผนังฟันบางๆ บางครั้งเหลือแค่ 30-50% ของเดิม
- ความยืดหยุ่นลดลง ฟันแข็งกระด้าง ไม่สามารถรับแรงกระแทกได้ดีเหมือนเดิม แตกง่ายกว่าฟันปกติถึง 9 เท่า
ฟันที่รักษารากฟันแล้วไม่ครอบ มีโอกาส 70% ที่จะแตกภายใน 5 ปี และต้องถอนทิ้งในที่สุด
- ฟันผุลึก ทำให้ต้องซ่อมแซมและป้องกันการแตก เมื่อฟันผุลึกมาก การอุดฟันธรรมดาอาจไม่เพียงพอ
- ฟันผุมากกว่า 50% ของซี่ การอุดจะไม่แข็งแรงพอ วัสดุอุดอาจหลุดหรือแตกได้ง่าย
- ผนังฟันบาง อาจแตกระหว่างกัดหรือเคี้ยวอาหาร โดยเฉพาะของแข็ง
- ครอบฟันจะรัดและหุ้มฟันไว้ ทำให้แข็งแรงขึ้นและกระจายแรงกัดได้ดีกว่า
- ฟันแตก หรือบิ่น จำเป็นต้องซ่อมแซมก่อนที่ปัญหาจะลุกลามไปมากกว่าเดิม
- รอยแตกอาจลุกลามลึกลงไปจนถึงเส้นประสาท ทำให้ต้องรักษารากฟันด้วย
- เศษอาหารติดในรอยแตก ทำให้เกิดฟันผุรอบๆ และกลิ่นปาก
- ครอบฟันจะซ่อมรอยแตกและป้องกันไม่ให้แตกเพิ่มขึ้น
- ฟันที่อุดมาหลายครั้ง ควรเสริมความแข็งแรง เนื่องจากโครงสร้างฟันที่อ่อนแอ วัสดุอุดเก่าอาจหลุด และฟันที่เหลือน้อยลง ครอบฟันจะช่วยป้องกันและยืดอายุฟัน
- ฟันสึก จากการกัดฟันตอนนอน การทานอาหารที่เป็นกรด ทำให้เกิดการกัดกร่อนของฟัน วัยที่มากขึ้น รูปร่างและสีฟันเปลี่ยนไป การครอบฟันจะช่วยปรับรูปทรงฟันให้เหมือนฟันเดิม
- ฟันสั้นลง เคี้ยวอาหารไม่มีประสิทธิภาพ
- เคี้ยวเจ็บ เพราะชั้นเคลือบฟันบางลง เห็นเนื้อฟันด้านใน
- ฟันคล้ำหรือเปลี่ยนสี ต้องการปรับแต่งเพื่อความสวยงาม โดยฟันที่รักษารากฟันแล้วมักเปลี่ยนเป็นสีเทา-น้ำตาล การฟอกสีฟันอาจไม่ได้ผล ครอบฟันเซรามิกจะช่วยปิดสีเดิม และทำให้ฟันขาวสวยเหมือนฟันแท้
- ช่วยเป็นเสาค้ำสะพานฟัน ทดแทนฟันที่ขาดหาย
- ฟันซี่เล็กเกินไป ครอบฟันให้ใหญ่ขึ้น
- ฟันไม่เรียง ปรับให้เรียงสวยงาม (แทนการจัดฟัน)
- ปิดช่องว่างระหว่างฟันให้สวยงาม
ครอบฟันมีกี่ชนิด แตกต่างกันอย่างไร

การเลือกชนิดครอบฟันที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับตำแหน่งฟัน งบประมาณ และความต้องการด้านความสวยงาม มีครอบฟันหลัก 3 ชนิดที่นิยมใช้
| ชนิดครอบฟัน | วัสดุ | ข้อดี | ราคา |
| ครอบฟันโลหะ | โลหะผสม (Nickel Chromium, Gold) | แข็งแรงที่สุดทนทานราคาประหยัด | 5,000-8,000 บาท |
| ครอบฟันเซรามิก | เซรามิกหุ้มโลหะ (Porcelain-Fused to Metal) | สวยงาม สีเหมือนฟันแท้ทนทานราคาปานกลาง | 8,000-12,000 บาท |
| ครอบฟัน Zirconia | Zirconia | สวยและแข็งแรงที่สุดให้สีขาวใสไม่เปลี่ยนสี | 12,000-18,000 บาท |
ขั้นตอนการครอบฟัน

การครอบฟันทั่วไปใช้เวลา 2-3 สัปดาห์ และต้องมาพบทันตแพทย์ 2-3 ครั้ง ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของแต่ละกรณี
- ตรวจและวางแผน (30-45 นาที) ทันตแพทย์ตรวจฟัน ถ่ายเอกซเรย์ วางแผนการรักษา และอธิบายรายละเอียด หากต้องรักษารากฟันก่อน ต้องรักษาให้เสร็จก่อนครอบฟัน
- เจาะเตรียมฟันและทำพิมพ์ (1-1.5 ชั่วโมง) เจาะเตรียมฟันโดยลดขนาดลงรอบๆ ประมาณ 1-2 มม. ทำพิมพ์ฟัน เลือกสีครอบฟัน และใส่ครอบฟันชั่วคราว ระหว่างรอครอบฟันจริงประมาณ 1-2 สัปดาห์
- ติดครอบฟันถาวร (30-60 นาที) ลองใส่ครอบฟันจริง ตรวจสอบความพอดี สี และการบดเคี้ยว หากพอใจก็ติดอย่างถาวรด้วยกาวพิเศษ และปรับแต่งให้เรียบร้อย
การดูแลครอบฟันให้ใช้ได้นาน
- แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ทำความสะอาดรอบๆ ครอบฟันให้ดี โดยเฉพาะบริเวณขอบที่ติดกับเหงือก
- ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน ทำความสะอาดซอกฟันรอบครอบฟัน ป้องกันเหงือกอักเสบและฟันผุฟันข้างเคียง
- หลีกเลี่ยงการกัดของแข็ง เช่น กระดูก น้ำแข็ง เปลือกหอย ไม่ใช้ฟันเปิดฝาขวด
- ตรวจฟันทุก 6 เดือนให้ทันตแพทย์ตรวจสอบครอบฟัน ขัดหินปูน
- ใส่ Mouth Guard ถ้ากัดฟันตอนนอน หากเป็นผู้นอนกัดฟันป้องกันการกัดทำลายครอบฟันและฟันแท้
คำถามที่ถามบ่อย
ครอบฟันเจ็บไหม
ไม่เจ็บโดยเฉพาะฟันที่รักษารากฟันแล้วไม่มีเส้นประสาท สำหรับฟันที่ยังมีเส้นประสาท ทันตแพทย์จะฉีดยาชาก่อนเจาะเตรียมฟัน คุณจะไม่รู้สึกเจ็บ หลังยาชาหมดอาจรู้สึกเคี้ยวไม่ถูกนิดหน้อย 1-2 วัน แต่จะหายเอง
ครอบฟันใช้ได้นานแค่ไหน
ครอบฟันคุณภาพดีสามารถใช้ได้ 15-20 ปี หรือมากกว่านั้น หากดูแลรักษาอย่างเหมาะสม มีการตรวจฟันสม่ำเสมอ และไม่กัดของแข็งมากเกินไป บางคนใช้ครอบฟันมากกว่า 25 ปีก็มี
ครอบฟันแล้วกินอาหารได้ปกติไหม
กินได้ปกติเกือบทุกอย่าง ครอบฟันทนทานดี รับแรงกัดได้ดี แต่ควรหลีกเลี่ยงการกัดสิ่งที่แข็งมากๆ เช่น กระดูก น็อต เม็ดน้ำแข็ง กระดองหอย และไม่ควรใช้ฟันเปิดฝาขวดหรือกัดเชือก ส่วนอาหารทั่วไป เช่น เนื้อ ผัก ผลไม้ ขนมปัง กินได้ตามปกติเลย
ครอบฟันหลุดมีโอกาสหลุดไหม ถ้าหลุดต้องทำยังไง
หลุดได้ แต่เกิดขึ้นได้น้อย โดยเฉพาะถ้าติดด้วยกาวคุณภาพดีและฟันฐานแข็งแรง สาเหตุที่หลุดมักเกิดจาก
- กาวสลายตัว
- ฟันผุใต้ครอบฟัน
- กัดของแข็งมากเกินไป
หากครอบฟันหลุด ให้รีบนัดพบทันตแพทย์โดยเร็วที่สุด และเก็บครอบฟันไว้ให้ดี ทันตแพทย์จะตรวจสอบและติดใหม่ให้
ครอบฟันแตกได้ไหม
แตกได้ หากรับแรงกระแทกมากเกินไป เช่น อุบัติเหตุ ตกกระแทก หรือกัดของแข็งมาก ครอบฟันโลหะแตกยาก แต่ครอบฟันเซรามิกและ Zirconia อาจแตกหรือบิ่นได้ หากแตก ต้องทำครอบฟันใหม่ทั้งซี่ ซ่อมไม่ได้ ดังนั้นควรระวังไม่ให้รับแรงกระแทกมากเกินไป
ฟันที่ครอบแล้วยังผุได้อีกไหม
ได้ โดยเฉพาะบริเวณขอบครอบฟันที่ติดกับเหงือก ถ้าทำความสะอาดไม่ดี แบคทีเรียจะสะสมและทำให้เกิดฟันผุใต้ครอบฟัน ซึ่งอันตรายมาก เพราะมองไม่เห็น รอจนครอบฟันหลุดหรือเคี้ยวเจ็บ ฟันอาจผุลึกมากจนต้องถอนทิ้ง ดังนั้นต้องทำความสะอาดดีๆ และตรวจฟันสม่ำเสมอ

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)


