ฟันกรามผุ (decayed molor) ไม่ถอนทิ้งได้ไหม
ฟันกราม เป็นฟันซี่สำคัญในการบดเคี้ยวอาหาร ซึ่งเมื่อฟันกรามผุ รู้สึกปวดฟัน การเข้าพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาความผิดปกติ และทำการรักษาโดยเร็ว จะเป็นผลดีที่จะช่วยให้รักษาได้อย่างรวดเร็ว หากปล่อยไว้นานจนฟันผุถึงโพรงรากฟัน อาจส่งผลให้ต้องรักษารากฟัน หรือ ใช้วิธีการรักษาอื่นๆ ที่มีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการอุดฟัน
ฟันกราม (Molar) เป็นฟันซี่สำคัญในการเคี้ยวอาหาร
ฟันกรามมีประโยชน์อย่างไร
- เคี้ยวอาหาร บดอาหารให้ละเอียดก่อนกลืน
- รับแรงกดในการบดเคี้ยว 30-50 กก. ต่อซี่
- ช่วยรักษาสัดส่วนใบหน้า ค้ำใบหน้าไม่ให้ยุบ ไม่ให้แก้มตอบ
- ช่วยให้ฟันซี่อื่นอยู่ตำแหน่งเดิม ไม่ล้ม ไม่เอียง
- ช่วยในการออกเสียง พูดได้อย่างชัดเจน
หากไม่จำเป็น ทันตแพทย์จะไม่แนะนำให้ทำการถอนฟันกราม
ฟันกรามผุแบบไหนยังรักษาได้
| ระดับความรุนแรง | อาการ | วิธีรักษา |
| ผุเล็กน้อย | มีจุดดำบนผิวฟัน ไม่ปวด ไม่บวม | อุดฟัน |
| ผุปานกลาง | เห็นรูผุ ชัดเจน และรู้สึกเสียวฟัน ปวดฟัน โดยเฉพาะเมื่อกินของหวาน หรือของเย็น | อุดฟัน / ครอบฟัน |
| ผุลึก | รู้สึกปวด และเจ็บเมื่อกัด หรือบดเคี้ยว | รักษารากฟัน / ครอบฟัน |
| ผุถึงเหงือก | รู้สึกปวดมาก บวมและมีหนอง | รักษารากฟัน ร่วมกับการตกแต่งฟัน |
| ผุถึงราก | ฟันหัก เหลือแต่รากฟัน มีอาการบวมเรื้อรัง | อาจจำเป็นต้องถอนฟัน |
*ทันตแพทย์จะทำการตรวจโดยละเอียด ร่วมกับการเอกซเรย์เพื่อวินิจฉัยอีกครั้ง
วิธีรักษาฟันกรามผุ (ไม่ต้องถอน)
อุดฟัน (Filling)
เหมาะกับฟันผุระดับ 1-2 (ผุไม่ลึก ไม่ถึงเส้นประสาท) ด้วยวัสดุอุดฟัน เช่น
- อมัลกัม (Silver Amalgam) โลหะผสม (เงิน ทองแดง ดีบุก)
- อุดฟันคอมโพสิต (Composite Resin)
- อุดฟันเซรามิก (Ceramic Inlay/Onlay)
- อุดฟันทองคำ (Gold Inlay) โลหะทอง
ขั้นตอนในการอุดฟัน
- ให้ยาชาบริเวณฟันผุ หากมีความกังวลโดยหากผุเล็กน้อย ก็ไม่จำเป็นต้องใช้ยาชา
- ทันตแพทย์จะนำเอาเนื้อผุออกด้วยอุปกรณ์สว่านทันตกรรม
- ทำความสะอาด ล้างช่องฟันให้สะอาด ไม่ให้เหลือร่องรอยของแบคทีเรีย หรือแมงกินฟัน
- อุดด้วยวัสดุและเติมวัสดุอุดฟัน
- ขัดเงา ปรับให้เรียบ กัดสบาย
ระยะเวลา: 30-60 นาที/ซี่
รักษารากฟัน (Root Canal Treatment)
เหมาะกับ ฟันผุระดับ 3-4 (ผุลึกถึงเส้นประสาท)

เมื่อไหร่ต้องรักษารากฟัน?
- ปวดฟันรุนแรง โดยเฉพาะกลางคืน
- เจ็บ เสียวฟันมาก เมื่อกินเย็น-ร้อน นานกว่า 10 วินาที
- เหงือกบวม มีหนอง
- ฟันเปลี่ยนเป็นสีเทาดำ
- ปวดแปล๊บ ๆ เวลากัดอาหาร
- มีไข้ แก้มบวม (ติดเชื้อรุนแรง)
ขั้นตอนรักษารากฟัน
ครั้งที่ 1 เปิดโพรงประสาท
- ชายา
- เจาะเข้าไปในโพรงฟัน
- ดูดเส้นประสาทที่ตายออก
- ทำความสะอาดรากฟัน
- วัดความยาวราก
- ใส่ยาฆ่าเชื้อ
- อุดชั่วคราว
ครั้งที่ 2-3 เปลี่ยนยา
- ตรวจอาการ
- เปลี่ยนยาฆ่าเชื้อใหม่
- รอจนไม่มีอาการปวด-บวม
ครั้งที่ 4 อุดรากฟัน
- ตรวจสอบว่าไม่ติดเชื้อแล้ว
- อุดรากด้วยวัสดุ Gutta Percha
- อุดมงกุฎฟันชั่วคราว
- แนะนำให้ทำครอบฟัน
ระยะเวลาการรักษารากฟัน 3-5 ครั้งนัด (2-4 สัปดาห์)
ครอบฟัน (Dental Crown)
เหมาะกับ ฟันผุมาก เหลือโครงน้อย โดยจะทันตแพทย์จะทำการครอบฟันหลังรักษารากฟันแล้ว หรือฟันแตก หัก

ทำไมต้องครอบฟันหลังรักษารากฟัน
ฟันที่รักษารากแล้วจะเปราะ ไม่มีเส้นประสาทเลี้ยง จึงมีโอกาสแตกง่าย โดยเฉพาะฟันกราม (รับแรงกดมาก) ครอบฟันช่วยป้องกันกระจายแรงกด ให้ฟันอยู่ได้ 10-20 ปี

ประเภทครอบฟัน
- ครอบฟันโลหะ (Metal Crown)
- ครอบฟันเคลือบ (Porcelain Fused to Metal – PFM)
- ครอบฟันเซรามิก (All-Ceramic/Zirconia)
- ครอบฟัน Emax (High-End Ceramic)
- ครอบฟันทองคำ (Gold Crown)
ขั้นตอนทำครอบฟัน

ครั้งที่ 1: เจียรฟัน
- ชายา
- เจียรฟันให้เล็กลง (รอบด้าน)
- พิมพ์ปากทำแบบ
- เลือกสีฟัน
- ใส่ครอบชั่วคราว
ครั้งที่ 2: ทดลองใส่
- ตรวจสอบความพอดี
- ตรวจสอบสี
- ปรับแต่ง (ถ้าจำเป็น)
ครั้งที่ 3: ติดถาวร
- ล้างครอบฟันและปากให้สะอาด
- ติดด้วย Cement
- ปรับการกัด
- ขัดเงา
ระยะเวลาการครอบฟัน 2-3 สัปดาห์ (2-3 ครั้งนัด)
สัญญาณเตือนฟันกรามผุที่ต้องพบทันตแพทย์โดยเร็ว
- ปวดรุนแรง ทนไม่ได้ แม้กินยาแก้ปวด
- มีไข้ + แก้มบวม
- หายใจลำบาก คอบวม
- เลือดออกไม่หยุด
- คลื่นไส้ อาเจียน จากการติดเชื้อ บวมบริเวณเหงือก มีหนอง
- ฟันโยกคลอน
- ปวดนานกว่า 3 วัน ไม่ดีขึ้น
- ปวดขากรรไกร เปิดปากไม่ได้
- กลิ่นปากเหม็นมาก กลิ่นเน่า
ฟันกรามผุแบบไหน จำเป็นต้องถอน
- ฟันหักถึงราก (เหลือแต่ราก) ไม่มีโครงให้ทำครอบ
- รากฟันแตก ซ่อมแซมไม่ได้
- กระดูกรองรับเสียหายมากกว่า 70% ทำให้ฟันโยกคลอนมาก
- ติดเชื้อรุนแรง กระจายไปขากรรไกร
- ถุงหนองใหญ่มาก ทำลายโครงสร้าง
- รักษาหลายครั้งไม่หาย ติดเชื้อซ้ำ ๆ
- ฟันคุด ไม่มีที่ให้ขึ้น กดฟันอื่น
คำถามที่พบบ่อย
ฟันกรามผุต้องรักษารากฟันทุกครั้งหรือไม่
ไม่จำเป็น ขึ้นอยู่กับ
- ระดับการผุตื้น สามารถรักษาด้วยการอุดฟัน
- ระดับผุลึกถึงประสาท จำเป็นต้องรักษาราก
โดยทันตแพทย์จะวินิจฉัยโดยละเอียดและให้คำแนะนำ
รักษารากฟันแล้วจำเป็นต้องครอบฟันเสมอไหม
ควรครอบฟัน เนื่องจาก ฟันหลังรักษารากจะอ่อนแอลง เมื่อรับแรงกด บดเคี้ยว เมื่อครอบฟันแล้วจะช่วยยืดอายุฟันให้นานขึ้น 5-10 ปี กรณีที่รักษาฟันหน้า หรือ ฟันมีโครงเหลือค่อนข้างมาก ไม่จำเป็นต้องครอบฟัน
รักษารากฟันเจ็บไหม
ไม่เจ็บ ก่อนรักษารากฟันจะมีการใช้ยาชาเพื่อลดความรู้สึก และในการรักษา เส้นประสาท เนื่องจากเส้นประสาทตายจึงไม่มีความรู้สึก หลังรักษารากฟันเสร็จ อาจแสบเล็กน้อยหลังยาชาหมดใน 1-2 วัน
ทำไมฟันกรามถึงผุง่าย
เนื่องจากเป็นฟันซี่ที่อยู่ด้านใน ทำให้แปรงฟันไม่ทั่วถึง และฟันกรามนั้นมีร่องลึก เศษอาหารจึงติดได้ง่าย ฟันกรามจะใช้เคี้ยวบดอาหารเป็นหลักจึงสัมผัสอาหารมาก
อุดฟันแล้วฟันผุซ้ำได้ไหม
ทำได้ การที่อุดฟันไปแล้ว ฟันมีโอกาสกลับมาผุซ้ำได้จากการที่ดูแลฟันไม่ดี หรือมีวัสดุอุดหลุด มีช่องว่าง เกิดขึ้น ดังนั้น จึงควรพบทันตแพทย์ตรวจสุขภาพช่องปาก ขูดหินปูน ทุก 6 เดือน
ฟันกรามผุแต่ไม่เจ็บ ปล่อยไว้ได้ไหม
ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ เนื่องจากฟันผุกินกร่อนฟันและโพรงประสาทเข้าไปเรื่อย ๆ ทำให้เจ็บเมื่อถึงเส้นประสาท จึงมีค่ารักษาแพงขึ้น และหากเสียหายมาก อาจจำเป็นต้องถอนในที่สุด ดังนั้น เมื่อฟันกรามผุจึงควรรักษาอย่างรวดเร็ว จะช่วยให้รักษาง่าย และไม่ต้องเสียค่ารักษาสูง
ประกันสังคมคุ้มครองรักษารากฟันไหม
ประกันสังคม ครอบคลุมการรักษารากฟัน อย่างไรก็ตาม สามารถสอบถามเจ้าหน้าที่ตรวจสอบสิทธิ์อีกครั้ง
ควรรักษาฟันกรามไว้หรือถอนทิ้งดี
การรักษาไว้ย่อมดีกว่าเสมอ เนื่องจากเป็นฟันแท้ของตัวเอง ราคาจะถูกกว่าทำทดแทน ไม่มีปัญหาอื่นตามมา ยกเว้นกรณีรักษาไม่ได้จริง ๆ

ทพ.ญ. ลีรวรรณ (หมอลี)


